این مطلب را مرحوم آخوند در آخر کلامش گفته است ، در ابتداء می‌فرمایند : " فرض سلسلتین نعم العون علی توجیه الحرکه ، ولی از ناحیه‌ علل معده نه از ناحیه علل موجبه " فرق علل معده و علل موجبه اینستکه علل‌ معده به ماده قابله قابلیت می‌بخشد ، آمادگی می‌دهد ، و لذا می‌گویند : " العلة المعده مایلزم من وجوده و عدمه المعلول " یعنی چیزی است که موجود می‌شود بعد هم معدوم می‌شود ولی به معلول آمادگی می‌بخشد ، نقشش ایجاد آمادگی است . ولی علت موجبه چیزی است که معلول را ایجاد می‌کند ، وجود معلول از وجود آن ناشی شده است ، مثل آتش که چوب را می‌سوزاند و چیزی‌ دیگر که برای سوختن ، به چوب آمادگی می‌دهد . آتش علت موجبه است و آن‌ چیز علت معده . مراتب حرکات اعم از اینکه ما آنرا یک سلسله بدانیم یا دو سلسله ، از نظر علت اعدادی فرض خوبی است و لازم هم هست ، یعنی جسمی که حرکت‌ می‌کند هر مرتبه ای از حرکتش علت معده مرتبه دیگر است ، اعم از اینکه‌ یک سلسله بدانیم یا دو سلسله ، و لذا گفتیم همان آن اول که طبیعت ، حرکت را بوجود می‌آورد ، چرا در همان آن ، مرتبه آخر را بوجود نیاورده‌ است ؟ علتش اینستکه علت تامه فراهم نیست چون یکی از اجزاء علت تامه‌ قابلیت ماده است یعنی حرکت در این مکان مشروط به اینستکه قبلا حرکت‌ مرتبه قبل حاصل شده باشد ، و هر درجه ای از حرکت علت معده است برای‌ درجه دیگر اینرا ما هم قبول داریم ، ولی بحث در علت ایجابی است ، یعنی‌ آن چیزی که به اصطلاح اصولیین نقشش نقش مقتضی است ، و این مقتضی وقتی‌ شرائط حاصل شود اثر خودش را می‌بخشد ولو اینکه علت معده از بین رفته‌ باشد . ممکن نیست مقتضی با شرائط وجود داشته باشد و معلول وجود پیدا نکند . و لذا گفتیم اگر طبیعت ثابت باشد و علت حرکت بشود ، لازمه‌ ثبات طبیعت اینستکه هر مرتبه از مراتب حرکت که وجود پیدا کند ، ثابت‌ باشد به ثبات طبیعت ، و ثبات حرکت مساوی است با اینکه حرکت حرکت‌ نباشد .