تحقیق هذا المقام انه لما کانت حقیقة الهیولی هی القوش والاستعداد کما علمت ، و حقیقة الصورش الطبیعیة لها الحدوث التجددی کما سینکشف لک‌ زیادش الانکشاف ، فللهیولی فی کل آن صورش اخری بالاستعداد ، ولکل صورش هیولی اخری یلزمها بالایجاب ( ١٥ ) لما علمت أن الفعل مقدم علی القوش ، و تلک الهیولی أیضا مستعدش لصورش اخری غیرالصورش التی توجبها لابالاستعداد ، وهکذا لتقدم الصورش علی المادش ذاتا ، و تأخر هویتها الشخصیة عنها زمانا ، فلکل منهما تجدد و دوام بالاخری لاعلی وجه الدور المستحیل ( ١٦ ) کما یستبین علیک کیفیته فی مباحث التلازم بینهما ، و لتشابه الصور فی‌ الجسم البسیط ظن فیه صورش واحدش مستمرش لاعلی وجه التجدد ( ١٧ ) ، و لیست‌ کذلک بل هی واحد بالحدوالمعنی لابالعدد الشخصی ( ١٨ ) ، لانها متجددش متعاقبة فی کل آن علی نعت الاتصال لابأن یکون امور متباینة متفاصلة لیلزم‌ ما یلزم علی أصحاب الجزء .

&gt به هیولی . و چون این نیازها از دو جهت مختلف است دور نیست که‌ محال باشد . ١٧ - چون صور در جسم بسیط با همدیگر متشابه اند در عین حالی که دائما این صور در حال جریان هستند انسان گمان می‌کند امر واحدی است ، مثل جریان‌ آب که دائما درحال مرور و جریان است ولی به علت شباهت اجزاء آب گمان‌ می‌شود که در این مدت که به آن نگاه می‌کرده به امر واحدی می‌نگریسته است‌ . و به قول شاعر :

گشت مبدل آب این جوی چند بار

عکس ماه و عکس اختر برقرار

١٨ - این تعبیر " بالعددالشخصی " حتی با مبنای خود مرحوم آخوند هم‌ جور درنمی آید زیرا حتی به عدد هم واحدند ، البته توضیح می‌دهند که : " علی نعت الاتصال " . وقتی می‌گوید : " متعاقبة علی نعت الاتصال " یعنی‌ وحدت شخصی ، زیرا خودشان همیشه می‌گویند : وحدت اتصالی مساوی با وحدت‌ شخصی است ، و ناچار باید بگوئیم : منظور از عدد شخصی ، از قبیل عدد شخصی‌ که مساوی وحدت اتصالی باشد نیست بلکه شخصیتی که امور بسیطه غیر ذی‌ مراتب به آن موصوفند ، مورد نظر است [ منظور این است که جدا نیستند ] .