حرکت و زمان در فلسفه اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٠
عین حال انواع باقی هستند . به این برهان نیز میتوان اینطور خدشه وارد کرد که اگر منظور از منوعیت حرکات تمام حرکتها باشد ، اشکال وارد است ولی اگر همانطور که امروزه میگویند بگوئیم بعضی از حرکات منوع است این اشکال درست نیست که حرکتها پایان میپذیرند و نوع و حقیقت متحرکها تبدیل نمی شود . زیرا این حرکتهای مشاهد حرکتهای عرضی هستند در حالیکه مدعا ، منوعیت حرکتهای درونی و جوهری است . خلاصه اینکه این چهار برهان نفی میکند که حرکت منوع باشد و باید حرکت را برای اشیاء و اجسام جوهری یک امر عرضی و خارج از وجود و حقیقت آنها بشمار آورد . مرحوم آخوند بعد از ذکر این چهار وجه میگوید : هذا غایة ما قیل فی هذا المقام و ستسمع کلاما فی تنویر القلب . یعنی باطل میکنیم این براهین را و اثبات میکنیم که مانعی ندارد که حرکت منوع جواهر باشد .