لما علمت أن الحرکة حالة سیالة لها وجود بین القوش المحضة والفعل‌ المحض یلزمها أمر متصل تدریجی قطعی لاوجود له علی وصف الحضور والجمعیة الا فی الوهم ، یجب أن یکون شی‌ء ثابت بوجه حتی یعرض له الحرکة [١] ،

[١] این را فراموش کردم بگویم که در اینجا مرحوم آخوند تعبیری دارد که‌ البته نمی خواهیم ایراد بگیریم ولی باید متوجه باشید که بعدها مرحوم‌ آخوند خودش به این تعبیر ایراد می‌گیرد . در اینجا نکته دقیقی است که در تعبیر و بیان آن مسامحه کرده اند و می‌گویند : " الحرکة حالة سیالة " ، بعد می‌گویند : " لها وجود بین القوش المحض والفعلیة المحضة " . این‌ تعبیرات را زیاد به کار می‌برند ولی بعدها خواهند گفت که حرکت ، حالت‌ سیاله نیست بلکه حرکت ، سیلان یک حالت است . یک وقت می‌گوئیم : حالت سیاله ، یعنی حالت دارای سیلان . این غلط است چون سیلان یعنی خود حرکت ، تعبیر دقیق این است که حرکت سیلان حالتی است . بعد گفت : " الحرکة حالة سیالة لها وجود " ، آیا حرکت یک شی‌ء حالتی است از آن شی‌ء که " لها ( للحرکة ) وجود " ؟ یا نه حرکت ، سیلان حالتی است که آن‌ حالت موجود است یعنی خود حرکت امری است از قبیل اضافات و نسب ، بعضی ها و از آن جمله شیخ اشراق معتقدند که حرکت خودش مقوله ای است‌ مستقل از مقولات عرضی ( شیخ اشراق به مقولات عهد ارسطوئی قائل نیست و به‌ پنج مقوله قائل است ) . بنابراین از &gt