نیازمند به محرک است و محال است که بر این مبنا شی‌ء ، محرک خود باشد که این تعبیر دیگری از بی نیازی از محرک است . زیرا وقتی شی‌ء بی نیاز از محرک شد یعنی محرکش خودش است زیرا اگر خود محرک خود نباشد و بی‌ نیاز از محرک ، یعنی حادث بدون علت است و حال آنکه کسانی که می‌گویند حرکت محرک ندارد نمی گویند که حادث علت ندارد بلکه می‌گویند علت‌ حرکت و حدوث ، ذاتی خودش است و این بر مبنای این برهان باطل است . خلاصه برهان چنین شد : مقدمه اول : حرکت کمال و به عبارت دیگر فیض‌ است . مقدمه دوم : معطی کمال محال است فاقد همان کمال باشد . نتیجه : معطی حرکت محال است فاقد حرکت باشد ، پس آنچه که حرکت را می‌پذیرد و خود آنرا فاقد است نمی تواند معطی باشد پس معطی حرکت خارج از آن ( متحرک ) است یعنی محرک غیر از متحرک است .

نسبت حرکت به متحرک

همین طور که مشاهده می‌شود با اینکه عنوان فصل ( ١٢ ) اثبات محرک اول‌ است ولی سخن بیشتر در اطراف اثبات نیازمندی حرکت به محرک است ، و ابطال تسلسل محرکها و اثبات محرک اول در درجه دوم قرار دارد و در این‌ دو برهانی که اقامه شد ثابت گشت که حرکت نیازمند به قابل یا به اصطلاح‌ موضوع است و نیز نیازمند به یک فاعل ، و قابل غیر از فاعل است همچنان‌ که غیر از مقبول است ، یعنی قابل غیر از خود حرکت ( مقبول ) بوده و نسبت ایندو به هم نسبت عارض است در خارج به معروض خودش . به عبارت‌ دیگر از قبیل محمولات بالضمیمه است یعنی مواردی است که عروضش بر موضوع‌ خود در ظرف خارج می‌باشد مثل همه اعراض خارجی مانند اتصاف سفیدی به جسم‌ که قابلی دارد و فاعلی ، قابل جسم است که صفت سفیدی در خارج بر آن‌ عارض شده است و سفیدی نسبت به جسم محمول بالضمیمه است همچنین است‌ حرکت برای متحرک .