لایوجد أحوالها ثابتة بالفعل ، و وجودها فیما یری أن یکون قبلها شی‌ء قد بطل و شی‌ء مستأنف الوجود ، فبعضهم [٦] حدها بالغیریة اذکانت توجب [٧] تغیر الحال و افادش لغیر ماکان ، ولم یعلم أنه لیس یجب أن یکون ما یوجب افادش الغیریة فهو نفسه غیریة فانه لیس کل ما یفید شیئا یکون هو ایاه ولو کانت الغیریة حرکة لکان کل غیر متحرکا ، ولیس کذلک . وقال‌ قوم : انها طبیعة غیر محدودش ، والاحری أن یکون هذا ان کان صفة لها صفه‌ غیر خاصة ، فغیرالحرکة کذلک أیضا کاللانهایة والز مان . و قیل [٨] : انها خروج عن المساواش کأن النبات علی صفة واحدش مساواش الامر بالقیاس‌الی کل وقت یمرعلیه ، و ان الحرکة لایتساوی نسبة أجزائها و أحوالها الی الشی‌ء فی أزمنة مختلفة ، فان المتحرک فی الاین فی کل آن له‌ أین آخر ، والمستحیل [٩] فی کل آن له کیف آخر . وهذه رسوم انما دعا الیها الاضطرار و ضیق المجال ، ولا حاجة بنا الی التطویل فی ابطالها و مناقضتها فان الذهن السلیم یکفیه فی تزییفها ما قلناه " .
انتهی کلامه .

[ جواب عن تزییف الشیخ التعریف الفیثاغورسی ]

أقول : ما ذکره الشیخ فی تزییف التعریف الفیثاغورسی من أن الحرکة لیست نفس الغیریة و انما هی مفیدش الغیریة ، فلیس بذلک اذ الحرکة نفس التجدد والخروج من حاله ( ١٠ ) الی غیره لاما به یتجدد الشی‌ء و یخرج‌ بل نفس خروج الشی‌ء عن حاله نفس غیریته لها فی التحقق و الثبوت وان‌ تغایرا فی المفهوم ، و ذلک کاف فی الرسوم .

[٦] منظور فیثاغورس است . [٧] مرحوم آخوند در اینجا این اشکال را می‌کنند که حرکت موجب غیریت‌ نیست بلکه عین غیریت است . [٨] منظور افلاطون است . [٩] یعنی آنچه که تغییر کیفی پیدا می‌کند . استحاله را در مورد کیفیات‌ بکار می‌برند . ١٠ - " حالة " صحیح است .