متحرک باید واحد باشد ، آیا علاوه بر اینها این متحرک باید استمرار وجود داشته باشد . به عبارت دیگر آیا لازم است متحرک ثبات وجود داشته باشد ، یا نه ، مانعی ندارد بلکه احیانا حتمی است که متحرک ثبات نداشته‌ باشد و بلکه همین طور که خود حرکت یک تغییر است متحرک هم باید متغیر باشد . در این هم شکی نیست که ضرورتی ندارد که متحرک ثابت باشد ، بلکه‌ ممکن است متحرک هم به موازات حرکت متغیر باشد که همان بحث حرکت‌ جوهری است . ٣ - یک بحث هم درباب خود حرکت است ، و آن اینکه آیا شرط واحد بودن‌ حرکت این است که مراتب حرکت اتصال داشته باشند و متصل واحد باشند ؟ شک نیست که لازم است متصل باشد والا اگر بنا شود حرکت به صورت مجموعی‌ از سکونات و یا مجموعی از حرکات منفصل باشد ، حرکت حرکت واحد نیست ، یعنی حرکت واحد آن وقت حرکت واحد است که به صورت یک امر متصل‌ تدریجی ادامه داشته باشد ، یعنی اولش با آخرش وحدت داشته باشد ، وحدت‌ اتصالی . ٤ - آیا در حرکت که یک امر متصل ممتد داریم . امر مستمر هم داریم یا نداریم ، معنای امر مستمر این است که یک امر آنی الوجودی حادث شود و بعد بقاء و استمرار پیدا کند ، یعنی در آن حادث شود و در زمان باقی باشد ، این همان بحث حرکت توسطیه است . به خلاف حرکت قطعیه که تنها به‌ معنای امر کشش‌دار است که چون منطبق با زمان است دائما حادث و فانی‌ می‌شود ، هر مرتبه اش که حادث می‌شود مرتبه دیگر فانی می‌شود ، یک حدوث‌ و فناء متصلی است .

آیا حرکت توسطی از لوازم حرکت قطعی است ؟

مرحوم آخوند معتقد است آنچه وجود دارد حرکت به صورت امر متصل و ممتد است ( حرکت قطعی ) ولی لازمه این وجود ، حرکت توسطی است . چرا ؟ ایشان‌ این مسأله را برده به باب کلی و جزئیات ، در باب کلی و جزئیات دو مطلب داریم که لابد آنرا در اصول شنیده اید . یکی این که افراد بعضی از کلیات کلش