برای شی‌ء واحد در آنات مختلف ، می‌پندارد . این تعریف را قدما چون‌ بوعلی شدیدا مخدوش دانسته‌اند و تضعیف کرده‌اند ولی این تعریف هم مانند تعریف هر اکلیت برای حرکت ، امروزه در فلسفه‌های جدید از نو احیاء شده‌ است و آنهم با لوازم خاصی [١] .

[١] به این معنی که غیریت که امروز به جای آن تغییر به کار می‌بریم‌ یعنی چه ؟ می‌گویند آنجا که می‌گوئیم العالم متغیر عالم غیریت می‌پذیرد این‌ غیریت خود ، با خود است یعنی خودش در یک آن غیر از خودش در آن دیگر است. از این رو در باب حرکت گفته‌اند که پس حرکت ملازم است با غیریت‌ بلکه اساسا ماهیت حرکت عبارت است از همین غیریت . می‌گویند در نتیجه‌ آنجا که حرکت است عینیت وجود ندارد ، این همانی و این که یک چیز خودش باشد معنی نمی‌دهد و نتیجه گرفته‌اند که حکمت قدیم یا فلسفه الهی یا متافیزیک قائل به این همانی و سکون است . نه اینکه اگر از ما بپرسند حمل شی‌ء بر نفس ضروری است ، می‌گوئیم این از ابده بدیهیات است صدقش ، و کذب عکس آن نیز از ابده بدیهیات است منتهی در حمل می‌گوئیم انسان‌ انسان است ، صادق است ولی مفید نیست. در " منظومه " در باب وحدت و کثرت هم آمده که وحدت ملاک صحت حمل است و کثرت ملاک فایده حمل . یعنی حمل مفید و صحیح باید وحدت من جهه و کثرت من جهه داشته باشد . حالا اگر وحدت من جمیع الجهات هم داشت حمل صحیح است ولی مفید نیست . می‌گویند این طرز تفکر منکر حرکت است ، چه وقتی که می‌گوئیم حرکت یعنی‌ غیریت و تغییر ، غیریت شی‌ء با سایر اشیاء که حرکت نیست پس این همان‌ غیریت و سلب شی‌ء است با نفس خودش . بر همین روال اصل معروف دیگر فلسفه قدیم یعنی امتناع اجتماع نقیضین هم بطلانش روشن می‌شود ، چه آنهم‌ ناشی از طرز فکر جامد و ثابت نسبت به اشیاء است و اینکه اشیاء را در هستی خود به عنوان بودن‌هائی بپذیریم و حال آنکه با تفکر امروز ، اشیاء عبارتند از " شدن‌ها " . شدن یعنی جمع و میان بودن و نبودن یعنی حرکت . چون همه چیز در حال حرکت یعنی شدن است پس اجتماع نقیضین یعنی وجود و عدم نه تنها محال نیست واجب هم هست و این امتناع عدم اجتماع نقیضین‌ است که محال و باطل می‌باشد . این‌ها مطالبی است که همه در اثر پی‌بردن به‌ اصل حرکت برای بشر کشف شده ، یعنی اصل امتناع نقیضین و اصل &gt