فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٥٣١ - مبحث اول اهداف، ضوابط پایه ها و بخشهای اقتصادی در نظام جمهورى اسلامى

دولت را در رسيدن به آن اهداف يارى نمايد.

اين خط مشيها را مى‌توان به ترتيب زير از متون اسلامى استخراج نمود:

[١] . تأمين معاش از وظائف هر فرد مسلمان است و تلاش در اين راه از ريشه‌هاى اعتقادى او سرچشمه مى‌گيرد و رسول اكرم (ص) فرمود: «من لا معاش له لا معادله» امام باقر (ع) فرمود: ليس منا من ترك دنياه لآخرته و لا اخرته لدنياه١.

امام هشتم فرمود: الذي يطلب من فضل الله ما يكف به عياله اعظم اجراً من المجاهد فى سبيل الله عز و جل [٢] .

با توجه به اينكه كلمه معاش به معنى مجموعه نيازمنديهاى مادى انسان در زندگى بكار مى‌رود اين اصل را مى‌توان چنين تفسير نمود: نظام اقتصادى در جمهورى اسلامى تأمين‌كننده نيازهاى اساسى: مسكن، خوراك، پوشاك، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امكانات لازم جهت تشكيل خانواده براى همه است.

٢. كار و تلاش عملى براى تأمين نيازمنديهاى زندگى در اسلام نه تنها عبادت است بلكه ارزشمندترين عبادت نيز شمرده شده (العبادة سبعون جزء افضلها طلب الحلال) [٣] و آنها كه بيكار و كل بر ديگرانند در زبان پيامبر اسلام (ص) مورد لعنت قرار گرفته‌اند: ملعون من القى كله على الناس [٤] .

اشتغال در جامعه بدون شرايط و امكانات لازم و در اختيار داشتن وسائل كار امكان‌پذير نيست: بنابراين اصل به مقتضاى مساوات و عدالت اسلامى در برنامه‌هاى اقتصادى تأمين شرايط و امكانات كار براى همه به منظور رسيدن به اشتغال كامل و قرار دادن وسائل كار در اختيار همه كسانى كه قادر به كارند ولى وسائل كار ندارند ضرورتى اجتناب‌ناپذير است.

از آنجا كه كار در اسلام تنها براى تأمين معاش نيست بلكه با توجه به مفهوم عمل صالح، بار ايدئولوژيكى نيز دارد لازم است اشتغال فرد در رابطه با جامعه مفيد

[١] . وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ٤٩، حديث ١.

[٢] وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ٤٣، حديث ٢.

[٣] همان، ص ١١، حديث ٦.

[٤] همان، ص ١٨، حديث ١٠.