پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٦٨ - ٣ موضعگيرىهاى امام هادى عليه السلام در برابر رويدادها

و پيوندهاى قوى و محكمى بود كه امت را به آن حضرت و حضرت را به امت متصل مى‌نمود. شايد هم متوكّل به همين مطلب واقف شده بود و همين امر باعث شد تا آن حضرت را از مدينه منوّره دور كرده و به شهر سامرا انتقال دهد.

زيرا سامرا شهرى بود كه عبّاسيان خود آن را بنا نهاده و معروف بود كه مردم آن شهر- كه اغلب آن‌ها از تركان بودند- همواره مايل به عبّاسيان بوده، همواره در پى قدرت و قدرتمندان حكومتى بوده‌اند.

٣. موضع‌گيرى‌هاى امام هادى عليه السّلام در برابر رويدادها

هنگامى كه به برنامه‌هاى متوكّل عبّاسى در برابر حضرت امام هادى عليه السّلام دقت مى‌كنيم متوجّه مى‌شويم كه حركت شخص حضرت امام هادى عليه السّلام و قيام آن حضرت به مسئوليت‌هايشان در قبال امت از سويى و پيروان خاص آن حضرت- كه همان افراد مؤمن به مرجعيت فكرى و روحى آن حضرت بودند- از سويى ديگر، حركتى محدود بوده كه همواره حدود آن را ميزان مراقبت و فشار هيأت حاكم نسبت به ايشان و پيروانشان مشخص مى‌نمايد.

امام هادى عليه السّلام همان راهى را در پيش گرفتند كه پدران بزرگوار آن حضرت عليهم السّلام آن راه را در پيش داشتند، و مطابق با مصالح والاى رسالت اسلامى به همان مقدار كه شرايط عام و خاص جامعه به آن حضرت اجازه مى‌داد دست به اقدامات مى‌زدند. مصلحت جامعه اسلامى، از يك سو عبارت بود از حفظ مفاهيم رسالت اسلامى و از سويى ديگر جلوگيرى از افتادن پيروان و نزديكان آن حضرت در انحرافات يا دام‌هايى كه دستگاه عبّاسى براى آن‌ها مى‌گسترد.

اكنون مى‌توانيم موضع‌گيرى‌هاى امام هادى عليه السّلام را در دو مسير