پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٤٦ - اوضاع اقتصادى

اوضاع اقتصادى‌

عبّاسيان همواره اهميت خاصى به كشت و زرع و باغدارى براساس متدهاى علمى مى‌دادند[١]. اين امر به مدد گستردگى مدارس كشاورزى بود كه اثر بزرگى در روشن فكرى مسلمانان داشته است.

و از آنجا كه اساس زراعت بر آبيارى استوار است عبّاسيان نيز به تنظيم روش‌هاى مختلف آبيارى همّت گماشته و آب را براى همگان مباح نمودند، آنان در مصر، عراق، يمن، شمال شرقى فارس و شهرهاى ماوراء النّهر دست به اجراى برنامه‌هايى براى آبيارى و تنظيم آب زدند، اين سيستم رفته‌رفته به دقّت بسيار بالايى دست يافت تا آنجا كه اروپاييان نيز بسيارى از اصول اين سيستم را در شهرهاى خود به كار گرفتند.

عبّاسيان همچنين به حفاظت و نگهدارى سدّها و كانال‌هاى آبرسانى اهميت ويژه‌اى مى‌دادند. آن‌ها گروهى از كارمندان دولت را كه بر آن‌ها نام مهندسان اطلاق مى‌گرديد ايجاد نمودند كه وظيفه آن‌ها محافظت از سدها در برابر خطر شكستگى، سوراخ شدن يا فرار آب از آن‌ها و در صورت ايجاد سوراخ جلوگيرى از انهدام و تخريب آن‌ها بود[٢].

[١] . تاريخ الاسلام السّياسى ٣/ ٣١٩ با اندكى تغيير.

[٢] . مسكويه، تجارب الامم ٢/ ٢٩٦- ٢٩٧ با اندك تصرّف، همچنين معتزلى گويد: هندسه كلمه‌اى است كه اصل آن فارسى است و كلمه اندازه مى‌باشد و مهندس به‌معناى شخص اندازه‌گيرى كننده است.