پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٦٢ - اول تفسير

اول: تفسير

از قرن چهارم هجرى تا به امروز، فقيهان و محدّثان در ميزان صحّت انتساب تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام اختلاف كرده‌اند.

آنچه كه معلوم و يقينى است اين است كه حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام در عرصه تفسير قرآن كريم، مجموعه‌اى از روايات صحيحه را از خود به جا گذاشته‌اند و بخشى از اين‌روايات در منابع و مصادرى كه امروز در دست ما است يافت مى‌شود[١].

در اين صورت اختلاف، تنها درباره كتابى است كه به آن حضرت نسبت داده شده اما در اصل پديده تفسير كه ويژگى زمانه حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام بوده و صدورش از آن حضرت مورد اتفاق است، ترديدى وجود ندارد.

حال اگر شرايطى كه امام حسن عسكرى عليه السّلام در آن مى‌زيسته را از يك طرف در نظر گرفته و از سوى ديگر نسبت دادن اين تفسير به آن حضرت را در نظر بگيريم و از جهت سوّم، محتواى اين تفسير را نيز از نظر بگذرانيم و آن را با ساير رواياتى كه در منابع ديگر از آن حضرت نقل شده مطابقت نماييم به نقاطى، گاه واضح و گاه مشكوك مى‌رسيم كه براى اثبات آن به دلايل قوى احتياج داريم.

درباره شرايط زمانى حضرت امام عسكرى عليه السّلام از نقطه‌نظر اهتمام به قرآن كريم دانستيم كه كندى (به‌عنوان يك فيلسوف حرفه‌اى) قصد داشت دست به‌

[١] . حياة الامام الحسن العسكرى/ ٩٥- ١٠٠، مسند الامام الحسن العسكرى.