پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٥٩ - طبيعت و شرايط زمانى رشد و نمو حضرت امام عسكرى عليه السلام

احاطه نموده بود. همين شرايط بود كه ايجاب مى‌كرد تا حضرت امام عسكرى عليه السّلام در زمان حيات پدر بزرگوار خود جز در حدودى كه شرايط اجازه مى‌داد و يا ضرورت اقتضا مى‌نمود كه در نزد شيعيان خاص و اصحاب مورد اعتماد منزلت و مقام و امامت آن حضرت بيان شده و بر آن‌ها اتمام حجّت گردد از جريانات سياسى و ارتباط با عموم مردم دور نگاه داشته شود. همه اين‌ها به اين دليل بود كه حضرت امام هادى عليه السّلام مى‌خواست جان آن بزرگوار را از دستبرد طاغوت‌هاى بنى عبّاس حفظ نمايد.

روايت ديگرى كه محدّثان در رابطه با جريان وفات برادر حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام كه محمّد نام داشت نيز دليل ديگرى است كه به روايت قبلى اضافه مى‌شود و دلالت بر سختى شرايطى مى‌كند كه حضرت امام هادى و حضرت امام حسن عسكرى عليهما السّلام در آن به سر مى‌برده و چه دشمنى‌اى از جانب حكومت بر آن‌ها مى‌رفته است، كلينى از سعد بن عبد اللّه به نقل از گروهى از بنى هاشم كه از ميان آن‌ها حسن بن حسين افطس نيز بود چنين نقل مى‌كند: آنان روزى كه محمّد بن على بن محمّد از دنيا رفته بود در خانه حضرت امام هادى عليه السّلام اجتماع كردند. حضرت امام هادى عليه السّلام آن روز در صحن خانه خود جلوس نموده و مردم اطراف آن حضرت را گرفته بودند. راويان مى‌گويند: ما به جز غلامان و مردم عادّى افراد سرشناسى از آل ابى طالب و بنى عبّاس و قريش را كه گرداگرد آن حضرت حلقه زده بودند صد و پنجاه نفر تخمين زده بوديم. ناگاه ديدم حسن بن على عليه السّلام- امام حسن عسكرى- گريبان دريده و عزادار وارد شد و در سمت راست پدر بزرگوار خود ايستاد. ما تا آن روز وى را نديده و نمى‌شناختيم. پس از مدّتى كه وى در كنار پدر بزرگوار خود ايستاده بود حضرت امام هادى عليه السّلام رو به او كرده و فرمودند:

پسرم، خداوند را شكر كن كه امر مهمى را در رابطه با تو ايجاد نموده است.