پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٧٦ - حضرت امام هادى عليه السلام و فتنه خلق قرآن

او شريك مى‌گردانيديم كافريم* و [لى‌] هنگامى كه عذاب ما را مشاهده كردند، ديگر ايمانشان براى آن‌ها سودى نداد[١]. پس متوكّل دستور داد تا آن مرد را آنقدر تازيانه زدند كه مرد[٢].

حضرت امام هادى عليه السّلام و فتنه خلق قرآن‌

در زمان حكومت مأمون عبّاسى از جانب دستگاه حكومت به مسأله خلق قرآن دامن زده شد. دستگاه حكومتى عبّاسى از اين عمل چند منظور داشت.

يكى اين‌كه امت را از دل‌مشغولى‌ها و اهداف اصلى خود دور كنند؛ ديگر اين‌كه به واسطه اين اختلاف، شكاف ميان فرزندان امت اسلام را عميق كرده و توسعه بخشند، تا اين اختلاف و مشغول شدن به خود، آنان را از فكر كردن به مبارزه با حاكم منحرفى كه همه رفتارها و اقداماتش از شريعت اسلامى به دور بود باز دارد. فايده ديگر مسأله خلق قرآن اين بود كه هيأت حاكم از اين قضيه براى مبارزه با دشمنان خود استفاده مى‌كرد، زيرا به اين بهانه، دامى براى شناخت نيروهاى مخالف نهاده، سپس سعى در كمرنگ و محدود كردن نقش آن‌ها در جامعه مى‌نمود.

حضرت امام هادى عليه السّلام به شيعيان خود در بغداد نامه‌اى نوشت و آن‌ها را از داخل شدن در مسأله خلق قرآن و همراهى با كسانى كه در اين‌گونه مسائل به بحث مى‌پردازند بر حذر داشت، و بدين وسيله آثار منفى كه ممكن بود دامنگير آنان شود از ايشان دور مى‌كرد. چه بسا ممكن بود كه شيعيان با وارد شدن در اين عرصه‌ها به عمليات سركوبگرانه حكومت مبتلا گردند. اين نامه از آن‌

[١] . غافر/ ٨٤- ٨٥.

[٢] . مناقب آل ابى طالب ٤/ ٤٣٧.