مبلغ اجاره را زياد كند در همچو وقتى اجاره داده شده و هيچگونه شرطى و شروطى نسبت به افزايش وجه اجاره و تمديد مدّت در بين نبوده، و بعداً از طرف دولت قانونى وضع شده كه موجر نتواند ملك را تخليه و يا مبلغ اجاره را زياد نمايد، حال اگر مستأجر به اتّكاء اين مساعدت دولت، محل مزبور را خالى نمى‌كند و بر مبلغ اجاره هم نمى‌افزايد، در صورتى كه نظائر آن محل كه بعد از اين قانون اجاره داده مى‌شود چند برابر بيشتر است و به همين جهت، محل، سرقفلى پيدا كرده، در اين صورت سرقفلى گرفتن مستأجر مشروع نبوده و تصرّفاتش هم در محل مزبور بدون رضاى مالك حرام خواهد بود. و لازم است در صورت مطالبه مالك، محل را تخليه كند.

(مسأله ٣) اشخاصى كه مغازه‌اى را مى‌سازند و مبالغى خرج مى‌كنند و مبلغ اجاره مغازه مزبور در هر ماه مثلا ده هزار ريال ارزش دارد، ولى چون پول لازم دارند با رضا و رغبت خود، اين مغازه را به مدّت يك سال به ماهى يك هزار ريال به علاوه مبلغ پانصد هزار ريال نقد اجاره داده و در ضمن شرط مى‌كنند كه تا زمانى كه مستأجر در محل مزبور ساكن است، سال به سال اجاره را به همان يك هزار ريال تمديد نموده و حقّ افزودن را بر وجه اجاره نداشته باشند، و چنانچه مستأجر بخواهد محل اجاره را به ديگرى واگذار نمايد، موجر با همان شخص طبق اجاره مستأجر اول رفتار نمايد، يعنى بر مبلغ اجاره نيفزوده و سال به سال به همان مبلغ اول، اجاره را تجديد نمايد، در اين صورت مستأجر مى‌تواند محل را به ديگرى واگذار نمايد و سرقفلى را كه داده يا زيادتر يا كمتر در مقابل تخليه محل و رفع يد از سكونت در آن، از آن شخص كه به او واگذار كرده اخذ نمايد، و صاحب ملك حقّ مخالفت نداشته چون مستأجر طبق شرطى كه نموده به اخذ سرقفلى و واگذارى ذى حق خواهد بود و سرقفلى كه گرفته مشروع است.

(مسأله ٤) كسانى كه مغازه‌اى مى‌سازند و مبالغى خرج نموده و به قيمت عادله روز اجاره مى‌دهند وسرقفلى هم نمى‌گيرند، ولى در اجاره شرط مى‌نمايند كه مادامى كه مستأجر در آنجا ساكن است، حقّ تخليه و افزودن اجاره را ندارند و سال به سال بايد اجاره را تمديد نمايند و با مرور زمان، اجاره محل ترقّى مى‌كند، در اين صورت مستأجر حقّ انتقال دادن به ديگرى را ندارد، و موجر ملزم نيست به انتقال به ديگرى رضايت بدهد، ولى شخص ثالثى به عنوان مشترى پيدا مى‌شود و مستأجر را تطميع نموده مى‌گويد: اگر شما اين محل را تخليه كنى صد هزار ريال مثلا من به شما مى‌دهم، آن وقت‌