رساله توضيح المسائل - التبريزي، الميرزا جواد - الصفحة ٣٢٧ - شرايط فروشنده و خريدار

چهارم: آنكه قصد خريد و فروش داشته باشند، پس اگر مثلا به شوخى بگويد مال خود را فروختم، معامله باطل است.

پنجم: آنكه كسى آنها را مجبور نكرده باشد.

ششم: آنكه جنس و عوضى را كه مى‌دهند مالك باشند.

و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد:

مسأله ٢٠٩٠- معامله با بچه نابالغ كه مستقل در معامله باشد باطل است، امّا اگر معامله با ولى او باشد و بچه نابالغ مميّز فقط صيغه معامله را جارى سازد، معامله صحيح است، بلكه اگر جنس يا پول مال ديگرى باشد و آن بچّه وكالت از صاحبش آن مال را بفروشد يا به آن پول چيزى بخرد، ظاهر اين است كه معامله صحيح است اگرچه بچه مميّز مستقل در تصرّف باشد، و همچنين است اگر طفل وسيله باشد كه پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خريدار برساند، يا جنس را به خريدار بدهد و پول را به فروشنده برساند اگرچه مميّز نباشد معامله صحيح است چون واقعاً دو نفر بالغ با يكديگر معامله كرده‌اند، ولى بايد فروشنده و خريدار يقين يا اطمينان داشته باشند كه طفل جنس يا پول را به صاحب آن مى‌رساند.

مسأله ٢٠٩١- اگر از بچه نابالغ در صورتى كه معامله با آن صحيح نيست چيزى بخرد يا چيزى به او بفروشد، بايد جنس يا پولى را كه از او گرفته در صورتى كه مال خود بچّه باشد به ولى او، و اگر مال ديگرى بوده به صاحب آن بدهد يا از صاحبش رضايت بخواهد، و اگر صاحب آن را نمى‌شناسد و براى شناختن او هم وسيله‌اى ندارد، بايد چيزى را كه از بچّه گرفته، از طرف صاحب آن بابت مظالم به فقير بدهد.

مسأله ٢٠٩٢- اگر كسى با بچه مميّز در صورتى كه معامله با آن صحيح نيست معامله كند و جنس يا پولى كه به بچّه داده از بين برود، ظاهر اين است كه مى‌تواند از بچّه بعد از بلوغ يا ولى او در صورتى كه بچّه مال داشته باشد مطالبه نمايد، و اگر بچّه مميّز نباشد حقّ مطالبه ندارد.

مسأله ٢٠٩٣- اگر خريدار يا فروشنده را به معامله مجبور كنند، چنانچه بعد از معامله راضى شود و مثلا بگويد راضى هستم، معامله صحيح است، ولى احتياط مستحب آن است كه دوباره صيغه معامله را بخوانند.