رساله توضيح المسائل - التبريزي، الميرزا جواد - الصفحة ٤٦٤ - احكام ديه

«پنجم» تمام دندانهاى كسى را از بين ببرد، و در صورتى كه بعضى از دندانها را از بين ببرد در صورتى كه صاحب دندان مرد باشد بايد براى هر دندانى پانصد درهم ديه بدهد، و اگر زن باشد ديه آن تا به مقدارى كه به ثلث ديه برسد، با ديه مرد مساوى است، و در صورتى كه از ثلث بگذرد ديه دندانهاى او نصف دندانهاى مرد است.

«ششم» هر دو دست كسى را از بند جدا كند، و اگر يك دست را از بند جدا كند، بايد نصف ديه كشتن مثل او را بدهد.

«هفتم» ده انگشت كسى را ببرد و ديه هر انگشت در مرد يك دهم ديه كشتن است، و در زن تا ثلث ديه با مرد مساوى است، و در بيشتر از ثلث، نصف ديه انگشتان مرد است.

«هشتم» هر دو پستان زنى را ببرد، و اگر يكى از آنها را ببرد، بايد نصف ديه كشتن مثل او را بدهد.

«نهم» هر دو پاى كسى را تا مفصل، يا همه ده انگشت پا را ببرد، و ديه هر انگشت، يك دهم ديه كشتن مثل او است.

«دهم» تخمهاى مردى را از بين ببرد.

«يازدهم» طورى به كسى آسيب برساند كه عقل او از بين برود. و اگر پشت كسى را طورى بشكند كه ديگر درست نشود، احوط اين است كه رجوع به صلح شود.

مسأله ٢٨٠٩- اگر اشتباهاً كسى را بكشد، بايد علاوه بر ديه كه در مسأله (٢٨٠٦) گفته شد خود قاتل يك بنده آزاد كند، و اگر نتواند بنده آزاد كند، دو ماه پى در پى روزه بگيرد، و اگر اين را هم نتواند، شصت فقير را سير كند. و اگر عمداً و به‌ناحق بكشد، در صورت عفو يا گرفتن ديه بايد دو ماه روزه بگيرد و شصت فقير را سير كند و يك بنده را آزاد نمايد.

مسأله ٢٨١٠- كسى كه سوار حيوان است، اگر كارى كند كه آن حيوان به كسى آسيب برساند، ضامن است. و نيز اگر ديگرى كارى كند كه حيوان به سوار خود، يا به كسى ديگر صدمه بزند، آن كننده كار ضامن مى‌باشد.

مسأله ٢٨١١- اگر انسان كارى كند كه زن حامله سقط كند، و آن سقط آزاد و محكوم به اسلام باشد، چنانچه چيزى كه سقط شده نطفه باشد، ديه‌اش بيست مثقال شرعى طلاى سكّه‌دار است،