مسأله ٢٠٧٩- اگر روغنى را كه با پيه مخلوط است بفروشد، چنانچه آن را معيّن كند مثلا بگويد اين يك من روغن را مى‌فروشم، معامله به مقدار پيهى كه در آن است باطل مى‌باشد و پولى كه فروشنده براى پيه آن گرفته مال مشترى و پيه مال فروشنده‌است، و مشترى مى‌تواند معامله روغن خالصى را هم كه در آن است بهم بزند، ولى اگر آن را معيّن نكند بلكه يك من روغن در ذمّه بفروشد، بعد روغنى كه پيه‌دار بدهد، مشترى مى‌تواند آن روغن را پس بدهد و روغن خالص مطالبه نمايد.

مسأله ٢٠٨٠- اگر مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مى‌فروشند، به زيادتر از همان جنس بفروشد، مثلا يك من گندم را به يك من و نيم گندم بفروشد، ربا و حرام است، بلكه اگر يكى از دو جنس، سالم و ديگرى معيوب، يا جنس يكى خوب و جنس ديگرى بد باشد، يا با يكديگر تفاوت قيمت داشته باشند، چنانچه بيشتر از مقدارى كه مى‌دهد بگيرد، باز هم ربا و حرام است، پس اگر مس درست را بدهد و بيشتر از آن مس شكسته بگيرد، يا برنج صدرى را بدهد و بيشتر از آن برنج خورده بگيرد يا طلاى ساخته را بدهد و بيشتر از آن طلاى نساخته بگيرد، ربا و حرام مى‌باشد.

مسأله ٢٠٨١- اگر چيزى را كه اضافه مى‌گيرد غير از جنسى باشد كه مى‌فروشد، مثلا يك من گندم به يك من گندم و يك تومان پول بفروشد، باز هم ربا و حرام است، بلكه اگر چيزى زيادتر نگيرد ولى شرط كند كه خريدار عملى براى او انجام دهد ربا و حرام مى‌باشد.

مسأله ٢٠٨٢- اگر كسى كه مقدار كمتر را مى‌دهد چيزى علاوه كند، مثلا يك من گندم و يك دستمال را به يك من و نيم بفروشد، اشكال ندارد. و همچنين است اگر از هر دو طرف چيزى زياد كنند مثلا يك من گندم و يك دستمال را به يك من و نيم گندم و يك دستمال بفروشد.

مسأله ٢٠٨٣- اگر چيزى را كه مثل پارچه با متر و ذرع مى‌فروشند، يا چيزى را كه مثل گردو و تخم مرغ با شماره معامله مى‌كنند، بفروشد و زيادتر بگيرد، مثلا ده‌تا تخم‌مرغ بدهد و يازده‌تا بگيرد اشكال ندارد، ولى چنانچه مثلا ده عدد تخم مرغ را به يازده عدد در ذمّه بفروشد لازم است كه بين آنها امتياز باشد، مثلا ده عدد تخم مرغ بزرگ را به يازده عدد متوسط در ذمّه بفروشد، زيرا كه اگر بين آنها هيچ امتياز نباشد خريد و فروش محقّق نمى‌شود بلكه واقع معامله قرض است اگرچه به لفظ خريد و فروش باشد و بدين جهت معامله حرام و شرط باطل است، و از اين قبيل است فروختن اسكناس نقداً به زيادتر از آن به مدّت، ولى اگر بين آنها امتيازى باشد مثل اسكناس و ريال با دولار