متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٣٢ - (١٠) برزخ
مىشوند، و براى اثبات اين ادعاء بآيات قرآن مجيد و احاديث زيادى استدلال كردهاند، و نبايد درين باره ترديدى نمود.
ولى سؤالى كه پيدا مىشود اينست كه آيا سؤال و جواب با روح ميّت است يا با بدن ميّت كه روح در او دميده شده باشد، نگارنده دليل قاطعى بر شق دوّم از قرآن مجيد و روايات پيدا ننموده زيرا بعضى از رواياتى كه متضمّن عود روح ببدن است آنقدر سندش قوى نيست كه موجب اطمينان باشد، و لذا خيلى بعيد نيست كه سؤال مذكور روحانى باشد و بنابراين اشكالاتى كه درين موضوع مىشود همه آنها از اساس باطل مىشود، زيرا همه آنها مبتنى بر مكالمه جسمانى ميباشد، مثلا ميگويند تيپى (ضبط صوت) را در قبر ميگذاريم فردا آنرا از قبر بيرون مىآوريم در حاليكه هيچ مكالمهاى را ثبت نكرده است[١].
نگارنده تصميم داشت موضوع برزخ را مفصّل تحرير نمايد زيرا در مطالعات خود بآياتى از قرآن كريم كه مربوط باين موضوع است متوجّه شده كه دانشمندان عقايد ما بآن متلفت نشدهاند و مسأله
[١] جواب اين شبهه بر فرض جسمانى بودن سؤال و جواب در قبر در رساله( حل ٦٦ سؤال) اين جانب مفصل ذكر شده و على كلّ حال من در جسمانى يا روحانى بودن سوال قبر متوقفم و جرئت نمىكنم آنرا روحانى محض اعلام كنم زيرا دليل درستى بر آن قائم نشده و محتمل است جسمانى باشد، العلم عند اللّه