متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٥ - حل مشكله شرور
و تكوينا مانع ظلم او نميشود؟ با اينكه چنين قدرتى دارد، يكى از اسرار آن اينست كه آفرينش انسان براى تكامل اوست و جاى هيچ ترديدى نيست كه سعادت و شقاوت انسانها تنها در پرتو افعال اختيارى و اعمال ارادى او ميباشد، كارهاى غير اختيارى و طبيعى مانند تنفس و حركت نبض و جنبش شخص خوابيده و امثال آن بسرنوشت انسان و خوشبختى و بدبختى او تأثيرى ندارد، لذا دين و دستورات او گاهى بسعادت و تكامل انسان كمك ميتواند كه اختيار و آزادى ارادهى انسان محقّق باشد، بنابراين اگر مكلّفين جبرا و قهرا از معاصى بدور نگهداشته مىشود كدام كمالى را حائز نگرديدهاند، چنانچه عبادت و اطاعت غير اختيارى نيز منشأ ثواب و كمالى نخواهد بود لذا بنده بايد آزاد باشد تا روح او در دنيا، بنصاب لائق خود برسد (دقّت كنيد).
بهر حال مظلوم محتسب باجر خود چه در دنيا و چه در آخرت خواهد رسيد (أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ) صلوات و رحمت پروردگار بر آنان است و آنها بهدايت رسيدگانند.
(سوم) انتقام: پارهاى از مصيبتها و بلاها كه بانسان ميرسد عكس العمل، عمل اوست، يعنى خداوند حكيم عادل ببعضى از مردمان نسبت ببعضى از بديهاىشان در همين دنيا جزاء ميدهد و از آنها انتقام ميگيرد. و هيچ عاقلى انتقام گرفتن حق را قابل اعتراض نمى