متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٣ - حل مشكله شرور
بيانات گذشته مسلّما موجب قناعت عقول رشيده و اذهان سالمه ميگردد، ولى از آن جائيكه مادّيها درين مسأله جار و جنجال زيادى بر پا نمودهاند و مصائب زندگى را دليل بارزى بر بطلان علم و اختيار و اراده علت العلل و سبب اولى عالم خيال نمودهاند، و از مادييّن بيشتر مجوس بدو خالق قائل شدند تا بتوانند شرور را بغير خداوند حكيم (اهرمن) نسبت بدهند، و بلكه جمع كثيرى از دانشمندان اسلامى و علماى كلام درين موضوع راه نادرستى را پيمودهاند، لازم است بحث را مقدار بيشترى توضيح دهيم تا همه مطالعهكنندگان گرامى اطمينان بيشترى بحل اين مشكله پيدا كند و توضيح ما درين بحث و تمام مباحث اين كتاب طورى است كه افكار خوانندگان براههاى باريك و پيچيدهى فلسفه و كلام كشيده نشود، بلكه اميد است بدون اينكه اسباب تحيّر آنها فراهم شود، و يا بحث بطورى طرح شود كه شرائط فعلى محيط ما تحمل آنرا نداشته باشد آنها را باصل مطلب و نتيجه برسانيم.
مصائب و مصاعبى كه در اثناء زندگى بانسانها ميرسد، حتما بيكى از عوامل ذيل مستند مىشود.
(اول) اختيار خود شخص: يك سلسله بدبختيها و آلامى كه بمردم ميرسد، بسوء اختيار خودشان مستند است، و اين فرض محل ايرادى نيست تا جوابى لازم داشته باشد، در قرآن است: وَ ما ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَ لكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ (آل عمران/ ١١٧).