افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٤١ - تفسير عاد و باغ به متجانف به إثم

نيست.

سؤال: ممكن است بگوييد خون در اين چهار آيه، مطلق و بدون اضافه به حيوان، تحريم شده لذا مطلق خون حرام است.

جواب: بلى، ولى در سوره انعام‌ «دَماً مَسْفُوحاً» تعبير شده كه ظهور و يا إنصراف دارد از خون ريخته شده از حيوان است، لكن اظهر حرمت مطلق خون است ولو از حيوان نباشد؛ زيرا نبودن اطلاق در اين آيه مانع از تمسّك به اطلاق كلمه (الدم) در سه آيه ديگر نمى‌شود؛ يعنى وصف مفهوم ندارد. والله العالم.

در سوره مائده «منخنقة» و «متردّية» و «نطيحة» و آنچه را كه حيوان دريده و قسمتى از آن را، خورده باشد نيز اضافه شده كه همه به شمول چهارمى‌ «وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ» از اقسام مردار (ميته) است و لذا اگر قبل از مردن تذكيه و ذبح شود، خوردن آن حرام نبوده حلال است.

بلى قرآن تذكيه را در حلّيت گوشت حيوان زنده در حين ذبح شرط مى‌داند. در اين آيه مى‌فرمايد: «إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ ...» (المائدة: ٣)؛ مذبوح بر «نصب» باز نوعى قربانى براى بتها است كه در چهارمى‌ «وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ» داخل مى‌شود و «استقسام بالأزلام» قمار است كه حرمت آن به گوشت حيوانات ربطى ندارد. در سوره نحل پس از تحريم چهار چيز اينگونه تأكيد شده: «وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هذا حَلالٌ وَ هذا حَرامٌ ...» (النحل: ١١٦)؛ از خود به دروغ چيزى را حلال و حرام نكنيد (دستور قرآن لازم الإطاعه است) و در ذيل آيه ٢ مائده چنين تأكيد به عمل آمده كه‌ «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ ...» (المائدة: ٣)؛ اين جمله اشاره به اين است كه اين حكم مخصّصى ندارد و حصر آيه قابل شكستن نيست‌[١]

[١] - تفاصل ديگر اين چهار آيه در مجلد اول حدود الرشريعه طبع اخير در ماده أكل ص ٥٥ ذكر شده است به آنجا مراجعه كنيد.