افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٣٠ - اختلاف مردم در رزق و مواهب مادى و علم

ثابت شده است كه در بعضى از فصول سابق اين كتاب بيان شده است.

بعيد نيست كه الهام طبيعى حتى براى نباتات نيز آگاهانه باشد. آيه مباركه‌ «وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً» (الإسراء: ٤٤)؛ بر آن شهادت مى دهد و الحاق جمادات به نبات به زمان ديگر موكول مى‌گردد. بلى شكى نيست كه مراتب آگاهى إنسان و حيوان و نبات بسيار متفاوت است، كما اين كه مراتب آگاهى افراد إنسان و انواع حيوان نيز بين خود مختلف است. به هر حال اختصاص وحى- الهام غريزى- به زنبور به جهت مرتبه بالاى الهام اوست كندوى عسل زنبور به منزله يك شهرى است داراى انتظام بسيار دقيق.

جمله دوم: از شكمهاى زنبور عسل نوشيدنى رنگارنگ بيرون مى‌آيد، و گفته مى‌شود تا كنون ٤٥٠٠ صنف زنبور عسل وحشى شناخته شده ولى نحوه مهاجرت و خانه‌سازى و مكيدن از گلها در بين آنها يكى است و اختلافى ندارد.

جمله سوم: فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ، در عسل (بعلاوه‌اى كه يك نوع غذا است) شفايى براى مردم از دردها و مرضهايى (نيز) مى‌باشد.

اختلاف مردم در رزق و مواهب مادى و علم‌

اختلاف مردم در علم معلول اختلاف استعداد و امكانات و اسباب تعليم و تعلّم و پيگيرى افراد إنسان است. عنصر سوم اختيارى است و عنصر اول مقدارى اختيارى و احتمالًا مقدار بيشترى بيرون از اختيار است چنانچه عنصر دوم وابسته به إراده حكومتها در دوره هاى دو سه قرن اخير است، و عمده اختلاف استعداد افراد إنسان است. و اختلاف در مواهب مادى نيز تابع استعداد و تلاش است و يك مقدار به اسباب قهرى و اتفاقى مانند يافتن معدن و گنج و بخشش كلان و ميراث و غيره و يا تأثير عوامل فساد مانند سرقت و دزدى و خيانت و استعمار