علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧٢ - ارزیابی جرح علی بن محمد بن قُتیبه
عبد اللّه بن حمّاد راوی یکی دیگر از احادیث اثناعشر در کتاب الغیبة نعمانی است.[١] طریق نعمانی به عبد اللّه بن حمّاد در بیشتر[٢] اینگونه است: «أبو سلیمان بن هوذة أبی هراسة الباهلی، قال: حدّثنا إبراهیم بن إسحاق النهاوندی، قال: حدّثنا أبو محمد عبد اللّه بن حماد الأنصاری سنة تسعة و عشرین و مائتین».
با توجه به این که سند این روایات تا عبد اللّه بن حمّاد تغییر نمیکند، ولی راویان پس از او تغییر مییابند. از این رو، یکی از منابع احادیث الغیبة نعمانی کتاب عبد اللّه بن حماد است. این کتاب نیز به صورت مستقل وجود ندارد.
٦ . کتاب محمد بن خالد البرقی (م نیمه قرن سوم)
محمد بن خالد از دانشمندان شیعه در قرن سوم هجری است.[٣] او از محضر سه امام کاظم، امام رضا و امام جواد بهرههای فروانی برده است. تألیفات متعدد او میتواند این ادعا را به اثبات برساند[٤]. تألیفات محمد بن خالد نیز در گذر زمان از میان رفته است .
[١] . یک، قرینه چهارم یعنی اتحاد اوایل و افتراق اواخر سند. دو، راویان این روایت در طریق کتابهایش نیز قرار دارند.
[٢] . رجال النجاشی، ص ٣٢٨ و ص ٤٠٧ .
[٣] . ر.ک: همان، ص ٣٢٨.
[٤] . ر.ک: برنامه درایة النور.