اولین نکته‌ای که می‌تواند به درک بهتر این روایت کمک کند، شرایط صدور نقل شده برای بیان آن از سوی معصوم (رسول خدا) است که شاذان بن جبرئیل قمی در گزارشی آن را بیان می‌کند.[١] او در این گزارش از ابن عباس نقل می‌کند که رسول خداˆ در بارۀ امیر المؤمنین فرمود که:

امت من به ولایت او مرحومه و پس از من با مخالفت با او ملعونه خواهند شد.[٢]

نکته‌ مهمی که در این گزارش تاریخی قابل توجه است، مقید شدن مرحومه بودن امت مسلمان به پذیرش و گردن نهادن به ولایت امیرالمومنین† است که در واقع، تعهد به اموری است که در دستگاه دین مایه رستگاری هر شخصی معرفی شده‌اند. در نقل دیگر، از این موضوع در کتاب سلیم نیز، امت مسلمان به دلیل پذیرش ولایت امیر المومنین† از طرف ابالسه امت مرحومه خوانده شده بودند.

نکته دیگر که در فهم درست از این موضوع می‌تواند کمک شایان توجهی باشد، بررسی نقل‌های مختلف این روایت است. در متون اهل سنت طرح این اندیشه صورت‌های گوناگونی دارد. در این متون تأکید شده است که در سرای آخرت برای امت رسول خداˆ عذابی نیست، و در همین دنیا زلزله و قتل و بلایا عذاب آنان است. [٣] در برخی از

[١]. چنان‌که اشاره شد، در این نوشتار ما به ارزیابی سندی نمی‌پردازیم. این مسأله خود موضوع پژوهشی دیگر است.

[٢]. المستدرک، ج٤، ص٢٥٤.

[٣]. بدیهی است در صورت انجام معصیت.