اندیشه مرحومه بودن امت پیامبر اکرمˆ در دو گونه از متون حدیثی قابل پی‌جویی است: نخست، در متون مربوط به فتن؛ آن گونه که در الفتن مروزی[١] و مسند ابی داوود[٢]، ذیل بخش روایات مربوط به این موضوع آمده است. دیگر، در متون مربوط به فضل امت رسول خداˆ. در متون مربوط به فتن، این مأثور در فتنه‌های پس از وفات رسول خداˆ در میان مسلمانان و ضمن جنگ‌های گروه‌های مختلف با هم، و مسائل فتنه آخر الزمان، بخصوص در متون شیعه[٣] وارد شده است.

بررسی ما در این نوشتار بر روی مجموعه مأثوراتی خواهد بود که اندیشه مرحومه بودن امت رسول خداˆ از آنها استفاده می‌شود. در این نوشتار، فقط به مطالعه محتوایی روایت می‌پردازیم و بررسی و نقد بیرونی و سندی این گروه از روایات را به پژوهشی دیگر موکول می‌کنیم. در این جستار به نقل‌های مختلف این موضوع می‌پردازیم و تلاش می‌کنیم تا با تکیه بر محتوای این نقل‌ها و بررسی آنها در بافت نقل‌های مشابه یا مرتبط، به دلالت و مفهوم قابل قبول این دسته روایات و اخبار دست یابیم.

بررسی دیدگاه «امت مرحومه» در منابع حدیثی

[١]. تاریخ الامم و الملوک، ج٤، ص٢١٨.

[٢]. المعجم، ج١، ص١٢٠.

[٣]. الریاض النضرة فی مناقب العشرة، ج ١، ص١٩٧.