نیز آمده باشد.[١] اما اگر بخواهیم علت این بازخوانی و دلالت آن بر ستایش خلیفه را بررسی و تحلیل کنیم، باید گفت که در این باره دیدگاه‌های متفاوتی از سوی دانشوران شیعی بیان شده است. برخی همچون ابن میثم بحرانی(م٦٧٩ ق) بر این باورند که این بازخوانی به منظور مماشات با پیروان خلیفه و جلب توجه آنان بوده است:

فإنّه جاز أن یکون ذلک المدح منه† علی وجه استصلاح من یعتقد صحّة خلافة الشیخین و استجلاب قلوبهم بمثل هذا الکلام.[٢]

برخی دیگر، بیان این ویژگی‌ها را تعریضی به وضعیت خلیفه سوم دانسته و آن را روشنگری امام† نسبت به فتنه عثمان تفسیر کرده‌اند؛ چنان که آیت الله سبحانی گفته است:

اگر صدور این کلام از امام† را صحیح بدانیم و از شکوک و ابهاماتی که پیرامون آن وجود دارد، چشم بپوشیم، باید گفت که این سخن برای هشدار به حکومتی ایراد شده که مسلمانان به زودی بدان مبتلا می‌گشتند و به همین جهت، او را با عبارت «فتنه را پشت سر گذاشت» توصیف نمود که با خلافت عثمان سازگار است. [٣]

ایشان در جای دیگر احتمال داده است:

به احتمال قوی، تکرار کلامِ ندبه‌گر عمر از سوی امام علی† از باب اظهار تعجب بوده است.[٤]

[١]. ر.ک: غریب الحدیث، ج١، ص٢٩١.

[٢]. ر.ک: الفائق فی غریب الحدیث، ج١، ص٥٩.

[٣] . ر.ک: النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ج٣، ص٢٩٧.

[٤] . ر.ک: لسان العرب، ج٣، ص٣٠٥.