سيناى فقاهت - موحد فاطمی، حسن - الصفحة ٢٦٧ - مصاحبه ها

پيرامون اين‌گونه علوم نيز روايتى از يك راوى موثق به دست كاوشگرى برسد، از نظر عقلايى مى‌توان بدان استناد كرد.

نور علم: به نظر شما، فقهاى ما در زمانهاى پيشين روش شيخ طوسى را روى تحقيق فقهى خود اتخاذ كرده بودند يا نه؟ اگر ما امروز از روش وى پيروى كنيم، از اين رهگذر پيشرفتى براى فقه ممكن است حاصل بشود؟

تا حدّى كه مرحوم آيت‌الله بروجردى اين روش را مورد توجه قرار داده بودند، نه تنها مفيد بلكه لازم است و خوشبختانه در حوزه علميه قم البته نه به آن كيفيت بلكه تا حدودى معمول شده است. همچنين در حوزه نجف با اينكه قبل از آيت‌الله بروجردى بهره‌بردارى از اين روش به هيچ وجه معمول نبود و به منابع فقهى اهل سنت اصلًا توجهى معطوف نمى‌شد، استفاده از آن امروزه معمول شده و فقهاى آن حوزه هم مسائل مورد نظر خود را با توجه به فتاواى آنها مطرح مى‌نمايند. از نظر من اين روش، رويه بسيار خوبى براى تحقيقات فقهى است و در حدودى كه مورد عمل مرحوم آيت‌الله برجردى بود، بايد به كار گرفته شود.

بد نيست موردى را كه همين‌جا به ذهنم رسيد به عنوان مثال به عرض برسانم: در حالات اميرالمؤمنين- عليه السلام- آمده كه آن حضرت پس از رسيدن به حكومت، در مقام برشمردن آن مقدار از كارهايى كه لازم بود مورد اقدام قرار گيرد، فرمودند: «ألزمتُ الناسَ بالجهر ببسم الله الرحمن الرحيم؛ مردم را به بلند گفتن بسم الله در نماز وا داشتم.»

حال اگر فقيهى خود اين عبارت را با صرف نظر از زمينه‌ها و انگيزه‌هاى صدور آن مطالعه كند، مى‌پندارد امام مردم را در كليه‌