روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٣ - ترجمه

به توبه و ايمان،و نصح،اخلاص العمل من الفساد باشد،و نقيض او غشّ باشد،و درزى را ازآنجا ناصح گويند كه او دريده دوز بود [١]و به اصلاح آرد.و اصل غىّ، خيبت[باشد] [٢]-چنان كه گفتيم.[و در ضدّ رشد استعمال كنند و در جاى عذاب و عقوبت به كار دارند،چنان كه گفتيم] [٣]،يقال:غوى الرّجل يغوى اذا جهل [٤]و خاب ايضا،و غوى الفصيل [٥]يغوى اذا اتّخم من شرب اللّبن. هُوَ رَبُّكُمْ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ،چه او خداوند و پروردگار شماست و مرجع و مال شما با اوست.

أَمْ يَقُولُونَ افْتَرٰاهُ ،خلاف كردند در آن‌كه اين گويندگان چه [٦]بودند و اين مفترى كيست؟عبد اللّه عبّاس گفت:قوم نوح بودند كه گفتند:او اين كه مى‌گويد، نوعى دروغ و افتراست.مقاتل گفت:قريش گفتند،رسول ما را كه او اين قرآن فرومى‌بافد از خويشتن.آنگه گفت:جواب ده و بگوى كه اگر اين افترا من مى‌كنم و اين نه كلام خداى است گناه اين و بزۀ اين بر من است،و من بيزارم از آنان كه جرم كنند،و اصل جرم كسب باشد،يقال:اجرم الرّجل اذا اذنب و جرم ايضا معناه كسب الذّنب،قال النّمرىّ:

طريد عشيرتي و رهين ذنبي [٧] بما جرمت يدي و جنى لساني
آنگه حق‌تعالى گفت:از قبل من [٨]بر نوح وحى كردند كه طمع بردار از ايمان اينان كه بيش از اين كه ايمان آوردند نخواهند آوردن. فَلاٰ تَبْتَئِسْ ،در بؤس و سختى و رنج مباش به آنچه ايشان مى‌كنند،و هو الافتعال من البؤس،و البؤس الشّدّة،و كذلك البأس،و منه قوله: ...بِعَذٰابٍ بَئِيسٍ [٩]،اى شديد.چون نوح-عليه السّلام-از ايمان ايشان آيس شد،بر ايشان دعا كرد: ...رَبِّ لاٰ تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكٰافِرِينَ دَيّٰاراً [١٠]الآيات.