روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٠ - ترجمه
مىبرگردانند.عبد اللّه عبّاس گفت:معنى آن است كه:آنچه در دل از عداوت و شحناء و بغضاء پوشيده مىدارند.
و گفتند [١]:آيت در اخنس بن شريق آمد،و او مردى بود شيرين [٢]منظر و شيرين [٣]سخن.چون رسول را ديدى،همه سخن نيكو گفتى و به مراد او و به حسب راى او گفتى،و در دل نه آن داشتى كه به زفان مىگفتى.
سدّى گفت:دل مىبرگردانند،من قولهم:ثنيت عناني،اى صرفت.عبد اللّه شدّاد [٤]گفت:آيت در بعضى از منافقان آمد كه هرگه كه به رسول بگذشتى [٥]،در پيختى [٦]و منحرف شدى تا پيغامبر را نبيند و سر در پيش افگندى و روى بپوشيدى تا پيغامبر نيز او را نديدى.مجاهد گفت:دلها مىبرگردانند [٧]از روى شك و نفاق براى آنكه شاكّ و منافقاند. لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ ،الاستخفاء،طلب الخفاء،تا طلب آن كنند كه كار خود پوشيده گردانند.قتاده گفت:يثنون صدورهم،معنى آن است كه سينه مىبرگردانند،يعنى اعراض و عدول مىكنند تا سخن تو نشنوند و قرآن نشنوند كه به آن ايمان نمىدارند.ابن زيد گفت:اين آنگه بود كه بعضى با بعضى مناجات كردندى و سرّ گفتندى در باب رسول-عليه السّلام.چون كسى به [٨]ايشان در آمدى،خويشتن به هم بر آوردندى تا آن گفته و آنچه در آن بودندى بپوشيدندى.مجاهد گفت:
خواستندى تا از خداى بپوشند اگر ممكن بود [٩]ايشان را.الا حين،اين آنگاه بودى كه: يَسْتَغْشُونَ ثِيٰابَهُمْ ،اى اتّخذوها غاشية لرءوسهم،آنگه كه سر در جامه كشيدندى و سر در گليم پيختندى [١٠]:قتاده گفت:اين جمله براى آن جمع كرد به يك جاى كه، آدمى آنگه پوشيدهتر باشد كه به اين صفت بود.حسن بصرى گفت:صفت [١١]عايد
[١] .همۀ نسخه بدلها:گفت.
[٣] [٢] .آو،آج،بم،لب،آز:خوش.
[٤] .اساس:سراد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.
[٥] .آو،آج،بم،مل،آز:كه رسول برگذشتى.
[٦] .آو،بم،مل،مج:سينه در پيخستى،آج،لب،آز:سينه درپيچيدى.
[٧] .اساس:مىبرگرداند،به قياس با نسخۀ آو،تصحيح شد.
[٨] .آو،آج،بم،مل،مج:بر.
[٩] .همۀ نسخه بدلها:بودى.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل:پيچيدندى.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:منه.