روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٠ - ترجمه

تركه براى خفّتش،كنوح و لوط و هند و دعد،و در شعر آمده است غير منصرف و منصرف [١]،گفت:آن عاد بودند كه جحود كردند به آيات خداى و كافر شدند به معجزات انبيا،و عاصى شدند در پيغام از خداى [٢]،و متابعت كردند فرمان هر جبّارى، ظالمى،متكبّرى،عنيدى،ستيزه‌كشى را.و عنيد و عنود ستيزه‌كش باشد من العنود و العند،و هما مصدران،قال [٣]:

انّي كبير لا اطيق العنّدا
آنگه حق‌تعالى گفت: وَ أُتْبِعُوا فِي هٰذِهِ الدُّنْيٰا لَعْنَةً ،گفت:در دنيا بدانچه ايشان كردند لعنت در دنبال ايشان داشتند،و نصب لعنت بر مفعول دوم اتبعوا است.

وَ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ ،و نيز در روز قيامت،و نصب او بر ظرف است.آنگه گفت: أَلاٰ إِنَّ عٰاداً ،عاد به خداى خود كافر شدند،و التّقدير:بربّهم،جز آن است كه چون حرف جرّ بيفگند [٤]فعل برسيد [٥]و عمل بكرد،چنان كه گفت: وَ اخْتٰارَ مُوسىٰ قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلاً... [٦]و التّقدير:من قومه،و كقوله: وَ لاٰ تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكٰاحِ... [٧]،اى على عقدة النّكاح.[و] [٨]روا بود كه حمل كرده باشند [٩]بر معنى،و المعنى جحدوا ربّهم و انكروه،كه كفر به معنى جحود باشد. أَلاٰ بُعْداً ،اى هلاكا كما يقال:سحقا له و بعدا،هلاك باد او را،دعاء عليهم [١٠]است به هلاك،و نصب او بر مصدر است.

قوله: وَ إِلىٰ ثَمُودَ أَخٰاهُمْ صٰالِحاً ،گفت:و به ثمود فرستاديم برادر ايشان را صالح،هم آن تقدير است كه بيان كرديم من تقدير: وَ لَقَدْ أَرْسَلْنٰا إِلىٰ ثَمُودَ أَخٰاهُمْ صٰالِحاً... [١١]،او همان گفت قوم خود را كه هود گفت قومش را،گفت:اى قوم!خداى را پرستيد كه شما را جز او [١٢]خدايى ديگر نيست،و كلام در غيره و غيره رفت،آنگه جهت استحقاق عبادت او بازگفت كه:از كجا [١٣]واجب است شما را پرستيدن او.