روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٩ - ترجمه
كنايس نماز كردندى.چون از فرعون خائف شدند خداى تعالى فرمود تا:در خانهها نماز كنند و روى به كعبه كنند،و حسن هم اين گفت.و لفظ مصر،لا ينصرف است براى آنكه اعجمى است و مؤنّث،و گفتند:براى آنكه علم است و مؤنّث لأنّه البلدة و البقعة،و اگر براى خفّت صرفش كنند روا باشد،كهند و دعد و هود و لوط.
و سعيد جبير گفت: وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ [١].يقابل [٢]بعضه بعضا،و خانهها برابر يكديگر بسازى. وَ أَقِيمُوا الصَّلاٰةَ ،و نماز بهپاىدارى و مواظبت كنى برآن و مژده ده مؤمنان را.
قوله: رَبَّنٰا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَ مَلَأَهُ زِينَةً ،حقتعالى از موسى حكايت كرد:بار خدايا!تو فرعون را و اشراف قومش را مال دادى و زينت،يعنى متاع و اثاث [٣]و لباسهاى فاخر و حليهاى [٤]گرانمايه.بار خدايا تا از ره تو گمراه شوند [٥]،بار خدايا! مالهاى ايشان مطموس گردان و بند بر دلهاى ايشان نه تا ايمان نيارند [٦]تا آنگه كه عذاب اليم بينند.
اگر گويند:ظاهر اين آيت دليل قول مجبّران مىكند كه خداى تعالى بنده را آلت و تمكين براى ضلالت و گمراهى دهد و او مريد [٧]باشد[آن را] [٨]از او.دگر آنكه :دلهاى ايشان را بند كن تا ايمان نيارند،شايد كه موسى-عليه السّلام-اين گويد، و اين،خلاف مذهب شماست،جواب گوييم:در اين آيت چند وجه گفتند،اهل عدل و توحيد كه هريك آيت را از آن ببرد كه در او شبهت باشد.وجهى آنكه:
معنى آن است كه،لئلاّ يضلّوا،بار خدايا!تو به آل فرعون اينهمه براى[آن] [٩]كردى تا ضالّ نشوند.بار خدايا!ضالّ شدند،و اين را امثله بسيار است،منها قوله:
يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا [١٠] ،و المعنى لئلاّ تضلّوا،و قوله[١٥٥-پ]: وَ أَلْقىٰ فِي الْأَرْضِ رَوٰاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ [١١]،و المعنى لئلاّ تميد بكم،و منها قوله:
[١] .همۀ نسخه بدلها بجز مل+قبلة،اى.
[٢] .مج:تقابل.
[٣] .آج،لب،آز:اساس.
[٤] .آج،آز:حلههاى.
[٥] .آو،آج،بم،آز:شدند.
[٦] .آج،مج،لب،آز:بيارند.
[٧] .مج:مرتد.
[٩] [٨] .اساس:ندارد،از آو،افزوده شد.
[١٠] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ١٧٦.
[١١] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ١٥.