روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٣ - ترجمه
اشارة اخرى:بنده [١]هرچه آفريدم با فنا برم از دنيا،آنگه به آخرت [٢]بازآرم و بهشت باز آفرينم كه تو از آن منى و بهشت از آن تو،و دوزخ باز آفرينم كه به نام دشمنان تو است تا چندان كه تو اين جا منعّم باشى ايشان آنجا معذّب باشند،تا توبه مراد من باشى و ايشان به كام تو.
اشارة اخرى:در شرع كسى [٣]كنيزكى خرد چون از او بار بر گرفت،فروخت [٤]از او برخاست براى حرمت حمل [٥].بندۀ من!تو از من بار امانت دارى،بارى كه آسمان و زمين بر نگرفت و كوه قوّت آن نداشت، وَ حَمَلَهَا الْإِنْسٰانُ [٦]...،تا امانت حليت تو است بيع بر تو حرام است آمن [٧]باش كه از ملك خودت بيرون نكنم.
اشارة اخرى:آنكه بار دارد تا بار نبينند [٨]و ندانند كه حملى حقيقى بوده است،او را مادر فرزند نخوانند تو نيز آنگه بدين مثابت باشى كه بر اين بمانى،امانت كه دارى نگاه دارى،در امانت خيانت نكنى،چه اگر نه چنين كنى هرچه كرده باشى كه صورت فرمانبردارى دارد و به معنى بىفرمانى باشد،يك ره باد عدل بر او فرستم تا چون خرمن خاك بروبد [٩]،باد جايى كه آب نباشد در آتش ريزد، وَ قَدِمْنٰا إِلىٰ مٰا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنٰاهُ هَبٰاءً مَنْثُوراً [١٠].
قوله تعالى: بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ ،بدان كه [١١]بهشت ايشان را باشد.قتاده گفت:بها كرد با ايشان و بها [١٢]گران كرد.حسن بصرى گفت:بنگريد بدان [١٣]بيع و بيعت كه بيعى سودمند است كه خداى تعالى با هر مؤمنى كرد[ه ا] [١٤]ست به خداى كه هيچ مؤمن نماند كه در اين بيع نه آمد [١٥].در خبر است كه اعرابىاى به رسول بگذشت و
[١] .مل+و.
[٢] .آو،آج،بم،مل،لب+تو را.
[٣] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل و مج+كه.
[٤] .آو،آج،بم،لب:فروختن.
[٥] .آو،آج،بم،لب:حمله.
[٦] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٧٢.
[٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل:ايمن،مل:اميدوار.
[٨] .آو،بم،مل،مج،لب:ننهد،آج:بنهد.
[٩] .مل،مج:بروز،آج:برود.
[١٠] .سورۀ فرقان(٢٥)آيۀ ٢٣.
[١٣] [١١] .همۀ نسخه بدلها:به آنكه.
[١٢] .آو،آج،بم:بهاى.
[١٤] .اساس:ندارد،از آو،افزوده شد.
[١٥] .آو،آج،بم،لب:نيامد،مل،مج:نيايد.