روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥١ - ترجمه
خداى جز مال و جان،حقتعالى گفت:هر دو به من فروش تا آن طاعت كه بدان هر دو كنى بدو معجب نشوى كه تصرّف در ملك غيرى كرده باشى،عجبت نرسد تا عجب تو طاعت تو را حقير نكند،
لو لم [١]تذنبوا فخشيت [٢]عليكم ما هو اشد من ذلك العجب العجب.
اشارة اخرى:نفس و مال از تو بخريد تا بدان با مردم خصومت نكنى،نگويى:
مالي و حالي و احوالى و جمالى،و في ارتقاء المنازل جلالى و افراسي و جمالى و شائى [٣]و غنمى و ماشيتى و مالى و نعمي و جودى بها و كرمي،براى آنكه كس براى كس با مردمان [٤]خصومت نكند تا از اين دردسر مسلّم باشى و بر مردمان عزيز و مكرم باشى.
اشارة اخرى:تن و مال از تو بخريد تا از هر دو به[در] [٥]آيى،تو مانى و دل،به دل تا بر او ناز كنى،و به دل باز و [٦]راز كنى از دل بر او ذل كنى،دلت بدو متطلّع [٧]باشد و او بر دلت مطّلع باشد.
اشارة اخرى:هركه او بندهاى خرد و بنده را مالى باشد،مال و بنده سيّد را باشد جز كه سيّد مال بر حال خود رها كند تا بنده آزاد شود مال او را باشد،حقتعالى گفت:مرا به مال تو حاجت نيست، وَ مٰا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ ... وَ مٰا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ [٨]...، إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ [٩]...،[گفت] [١٠]:مال مبتذل دار كه تو راست و من با تو رد كردهام،و نفس عزيز دار كه مراست.
اشارة اخرى:اين كرم نگر!بنده بندۀ او،و مال مال او،و بهشت بهشت او،[و مالك او] [١١]و ملك او و بها از نزديك او،بندۀ خود و مال خود از بندۀ خود به بهشت خود بخريد،هم او صاحب،هم او مالك،هم او مشترى.
[١] .اساس:او لم،به قياس با نسخۀ او،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:لخشيت.
[٣] .آج،مج:شاتى.
[٤] .آو،آج،بم،لب:براى آنكس كه براى مال مردمان با كسى،مل،مج:براى آنكه كس براى مال ديگران با مردمان.
[١١] [١٠] [٥] .اساس:ندارد،از آو،افزوده شد.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:بر او.
[٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج و لب:مطّلع.
[٨] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٧٢.
[٩] .سورۀ بنى اسرائيل(١٧)آيۀ ٧.