روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٧ - ترجمه

دگر گفتند:آن كلمت آن است كه،خداى تعالى بگفته است كه هيچ‌كس را عقاب نكند الّا بعد اقامة الحجة عليه،چنان كه گفت: ...وَ مٰا كُنّٰا مُعَذِّبِينَ حَتّٰى نَبْعَثَ رَسُولاً [١].

حسن گفت:كلمت آن است كه،در سابق حكم او رفته است،كه حكم نكند ميان ايشان در آنچه در آن خلاف مى‌كنند به ثواب و عقاب الّا روز قيامت. لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ فى الدّنيا،ميان ايشان حكم كرده شدى و كار گزارده هم در دنيا تا مؤمن به بهشت شد[ى و] [٢]كافر به دوزخ.

و ابو روق گفت: لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ،يعنى قيامت برانگيختى بر ايشان،و گفتند:

لفرغ من هلاكهم،هلاك بكردندى [٣]ايشان را و از ايشان فارغ شدندى.و عيسى بن عمر خواند:لقضى بينهم،بر فعل مستقيم اسنادا الى اسم اللّه تعالى،حكم كردى خداى تعالى ميان ايشان در آنچه ايشان در آن خلاف مى‌كنند.و بر قرائت عامّه، حكم كردندى [٤]ميان ايشان بر فعل مجهول،و معنى يكى باشد،براى آن‌كه آن حكم [نيز] [٥]با خداى تعالى مسند بود.

وَ يَقُولُونَ لَوْ لاٰ أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ ،آنگه حق‌تعالى از تحكّم و تعنّت كافران حكايت كرد كه،ايشان گفتند:لو لا انزل،اى هلا انزل،چرا انزله [٦]نمى‌كند خداى بر محمّد آيتى و دلالتى و علامتى،و مراد ايشان علامتى بود كه ايشان عند آن مضطرّ و ملجأ گردند به معرفت،و مرادشان نه معجز بود چه،معجزات رسول-عليه السّلام- بى‌اندازه بود [٧].

ابو على گفت:آيتى خواستند بيرون قرآن،خداى تعالى گفت بگو اى محمّد:

إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلّٰهِ ،غيب خداى راست و او داند كه مصلحت مكلّفان در چيست از اظهار آيات و ابراز [٨]معجزات و مكلّفان عند كدام [٩][آيات] [١٠]به صلاح نزديكتر باشند،