روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٢ - ترجمه

عبد اللّه عبّاس گفت در عهد رسول-عليه السلام-مردى بود قرآن بسيار مى‌خواندى،او را وفات رسيد.رسول-عليه السّلام-بر او نماز كرد و او را دفن كرد، آنگه گفت:

رحمك اللّه انّك كنت لأوّاها، خداى بر تو رحمت كناد كه تو اواه بودى،يعنى قرآن بسيار خواندى.و گفته‌اند [١]:آن باشد كه آواز بلند بردارد به ذكر خداى و دعا و قرآن،و در آن ميانه آه بسيار گويد:و در خبر است كه ابراهيم -عليه السّلام-[بسيار] [٢]گفتى:

آه من النّار قبل ان لا تنفع [٣]آه،آه از دوزخ پيش ازآن‌كه آه سود ندارد.

شعبه روايت كرد از ابو يونس كه او گفت:در مدينه قاضيى بود،او روايت كرد از أبو ذر كه،أبو ذر گفت:مردى بود كه گرد خانه طواف كردى و در ميانۀ دعا گفتى:

آوه آوه [٤]!ابو ذرّ،رسول را گفت:يا رسول اللّه!نيك است اين كه اين مرد مى‌كند.

رسول-عليه السّلام-گفت:

دعه فانّه اوّاه ،گفت:رها كن او را كه او اوّاه است.

گفت شبى بيرون آمدم رسول را ديدم كه او را به دست خويش به چراغ دفن مى‌كرد.

نخعى گفت:اوّاه،فقيه باشد.فرّاء گفت:آن باشد كه از گناه آه كند.سعيد جبير گفت:معلم خير باشد.عطا گفت:تايب باشد از جملۀ معاصى كه خداى تعالى آن را كاره بود.ابو عبيده گفت:آن باشد كه از سر ترس آه بسيار گويد و از سر نفس [٥]تضرّع كند و ملازم طاعت باشد.زجاج گفت:اين قول جامع است هر چيزى را كه در اوّاه [٦]گفتند:و اصل او از تأوّه است،و آن آه گفتن باشد [٧]از درد دل و فعل از او تأوه آيد يتأوه [٨]آيد،و أوّه يأوه تأويها،قال المثقب العبدى:

اذا ما قمت ارحلها بليل تأوه آهة الرّجل الحزين
و قال الرّاجز:

تأوه الرّاعي و ضوضى كلبه