معاصى امتناع كند،آن را عصمت خوانند.سهل بن عبد اللّه گفت:فضل اللّه،اسلام است و رحمته،توفيق اختيار مذهب حق.حسين بن الفضل گفت:فضل [١]ايمان است،و رحمت بهشت است.ذو النّون مصرى گفت:فضل اللّه بهشت و جنان است، و رحمت نجات و رستگارى از دوزخ و نيران است.عمرو بن عثمان الصدفىّ گفت:

فضل اللّه رسانيدن است به نعمت،و رحمت دائم داشتن آن نعمت.و باقر گفت -عليه السّلام [٢]:

فضل اللّه،الاقرار برسول اللّه-صلّى اللّه عليه و آله-و رحمته،الاقرار بولاية عليّ بن ابي طالب-عليه السّلام. فبذلك،ذلك اشارت است به فضل و رحمت و [٣]هريكى از ايشان،گفت:بدان بايد تا خرّم باشند [٤]،و ابو على گفت:تكرار «فا»براى تأكيد است،چنان كه شاعر گفت [٥]:

و اذا هلكت فعند ذلك فاجزعي
و بعضى ديگر گفتند:دوم زيادت است.ابو جعفر المدنىّ خواند:فلتفرحوا،و رويس همچنين.و روايت كرده‌اند اين قرائت از ابىّ كعب،و كذلك قوله:ممّا تجمعون [٦]،به«تا»ى معجم من فوق،و آن [٧]لغت بعضى عرب است كه[با] [٨]لام مخاطب را امر كنند،و يعقوب در فَلْيَفْرَحُوا موافقت كرد.و جملۀ قرّاء به«يا» خواندند براى آن‌كه«لام»امر غايب را باشد،و«تا»خطاب را،و جمع ميان ايشان درست نباشد،و ابو على گفت:هذا اصل مرفوض،اين اصلى است رها كرده و متروك. هُوَ خَيْرٌ مِمّٰا يَجْمَعُونَ ،او بهتر است از آنچه شما جمع مى‌كنيد از اموال و حطام دنيا.اگر گويند:نه خداى تعالى ما را نهى كرد از فرح،و فرح،را ذمّ كرد در چند آيت،منها قوله: ...لاٰ تَفْرَحْ إِنَّ اللّٰهَ لاٰ يُحِبُّ الْفَرِحِينَ [٩]،و قوله: إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ [١٠].و قوله: فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلاٰفَ رَسُولِ اللّٰهِ... [١١]،جواب از اين،آن

[١] .آج،مل،لب،آز+فضل اللّه.

[٢] .مل:حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام.

[٣] .همۀ نسخه بدلها+به.

[٤] .آو،آج،لب،آز:شاد باشد.

[٥] .آج،لب،آز+مصرع.

[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل+هر دو جا.

[٧] .آج،لب،آز:و اين.

[٨] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،افزوده شد.

[٩] .سورۀ قصص(٢٨)آيۀ ٧٦.

[١٠] .سورۀ هود(١١)آيۀ ١٠.

[١١] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٨١.