روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٤ - ترجمه

بيان كند براى ايشان احكام ناسخ را و اضلال،به معنى ابطال عمل آمد،في قوله:

وَ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمٰالَهُمْ [١] ،اى فلن يبطل اعمالهم.ضحّاك گفت:معنى آن است كه،خداى تعالى عذاب نكند و اضلال نكند هيچ قوم را از ره بهشت تا بيان نكند براى ايشان و حلال از حرام جدا نكند،و اين آيت جارى مجراى آن باشد كه گفت: ...وَ مٰا كُنّٰا مُعَذِّبِينَ حَتّٰى نَبْعَثَ رَسُولاً [٢].

إِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ،خداى تعالى به همه چيز عالم است،مصالح او داند، بيان [٣]مى‌كند به حسب مصلحت.

إِنَّ اللّٰهَ لَهُ مُلْكُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،وجه اتّصال اين آيت به آيات متقدّم [٤]آن است كه،خداى تعالى چون احكام كفّار با اختلافش در آيات اوّل بگفت و حديث مسجد ضرار و مانند آن،[گفت] [٥]تا [٦]اين احكام مفوّض به خداى است ازآنجا كه ملك آسمان و زمين او راست،خلقا و ايجادا و حكما و تغييرا [٧].و ملك اتّساع مقدّر [٨]باشد آن را كه سياست و تدبير او را رسد [٩].و تصرّف بر حقيقت خداى راست-جلّ جلاله-كه او قادر است بر احياء و اماتت،مرده را او زنده كند و زندگان را او بميراند و شما را كه خلقانى بدون او يارى و ياورى نيست،بل ولى و والى و متولّى [١٠]و اولى به شما و كار شما خداى است-جل جلاله-و يارى‌دهنده به كارهاى شما را خداى است [١١]-جلّ جلاله.و فعيل،بناى مبالغت باشد ازآنجا كه قياس فاعل اقتضا- كند،چون سميع و عليم و بصير.

قوله: لَقَدْ تٰابَ اللّٰهُ عَلَى النَّبِيِّ -الآية،حق‌تعالى گفت:توبه پذيرفت [١٢]خداى تعالى از پيغامبر-صلى اللّه عليه و آله-و بر اصحاب او از مهاجر و انصار -رضى اللّه عنهم-از آنان كه متابع او بودند،بدان كه به نزديك ما توبۀ پيغامبران