و قوله: وَ السّٰابِقُونَ الْأَوَّلُونَ ،رفع سابقون،به ابتداست،و خبر او رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ ،گفت:از پيش‌روندگان پيشينان [١]آنان كه از جملۀ اوّلينان سبق بردند به ايمان از جملۀ مهاجران كه خانه و مال و ملك رها كردند و از مكه با رسول به مدينه هجرت كردند،و نيز انصار كه در مدينه ياران رسول بودند،و او را يارى كردند،و اين گروهى بودند كه پيش از هجرت به دو سال ايمان آورده بودند.و يعقوب خواند:

و الانصار،به رفع عطفا على قوله: وَ السّٰابِقُونَ الْأَوَّلُونَ .و روايت كردند كه:بعضى صحابه روزى مى‌خواندند:و الانصار اَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسٰانٍ ،به رفع«را»و حذف «واو»(الذين) [٢].أبىّ،ردّ كرد و خطا بازداد،با قول أبي آمد. وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسٰانٍ ،و آنان كه متابعت ايشان كردند و بر ره ايشان رفتند در ايمان و هجرت و نصرت.و بر قرائت آن‌كس كه به رفع خواند،انصار از جملۀ سابقان اوّلان نباشند.و بر قرائت آن‌كس كه به جر خواند،انصار در اين جمله باشند.و ثعلبى امام اصحاب الحديث در تفسير آورد كه:آن صحابى كه و الانصار خواند،عمر خطاب بود [٣].ابى [٤]او را گفت:و الانصار،به جرّ بايد خواندن. وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ ،«واو»از او حذف نبايد كرد [٥].عمر،قول او نمى‌شنيد و قبول نمى‌كرد تا عمر سه‌بار بخواند:و الانصار، اَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ ،و ابىّ گفت: وَ الْأَنْصٰارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ ،بالجر،و الواو.به بار چهارم عمر را گفت:چرا از من نشنوى!و الله لقد قرأت على رسول الله: وَ الْأَنْصٰارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ ،و أنت تبيع القرط ببقيع الغرقد،گفت:آنگه كه من بر پيغامبر اين خواندم [٦]تو به بقيع غرقد قرط مى‌فروختى،عمر گفت:صدقت،راست مى‌گويى، حفظتم و نسينا و تفرغتم و شغلنا و شهدتم و غبنا،شما ياد داشتى و ما فراموش كرديم،و شما فارغ بوديد و ما مشغول بوديم،و شما حاضر بوديد و ما غايب بوديم.آنگه گفت:

[١] .آو،آج،بم،مج:پيشينگان.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:واو،از و الذين.

[٣] .اساس+رضى اللّه عنه.

[٤] .همۀ نسخه بدلها:أبى كعب.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:نبايد كردن.

[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج:مى‌خواندم.