،تفصيل مى‌دهيم [١]آيات را و دلالات را براى قومى كه دانند و انديشه كنند.ابن كثير و ابو عمرو و حفص خواندند: يُفَصِّلُ ،به«يا»ردّا على اسم اللّه تعالى،و باقى قرّاء به«نون»على اخبار اللّه تعالى من [٢]نفسه على سبيل التّعظيم،و قوله: مٰا خَلَقَ اللّٰهُ ذٰلِكَ ،اين اشارت است به خلق دون اعيان،چه اگر اشارت به اعيان بود[ى] [٣]تلك گفتى [٤].

إِنَّ فِي اخْتِلاٰفِ اللَّيْلِ وَ النَّهٰارِ ،در اختلاف شب و روز،در اين سه قول گفتند:

يكى آن‌كه،اختلاف آمد شد [٥]باشد،براى آن‌كه برخلاف يكديگر باشند چه قطع مسافت باشد در جهات مختلف،و اكوان [٦]به اختلاف جهات متضادّ شوند فصل [٧]بر اختلاف،يقال:اختلفت الى فلان مدة،آمد شد [٨]كردم به نزديك فلان مدّتى،يعنى شب مى‌آيد و روز مى‌شود.و روز مى‌آيد و شب مى‌شود.و قولى [٩]ديگر آن است كه:

مختلف‌اند و با يكديگر نمانند در شكل،چه يكى روشن و نورانى است و يكى تاريك و مظلم،پس از اين وجه به خلاف يكديگرند.و قول سه‌ام [١٠]آن است كه:

مختلف‌اند در طول و قصر،گاه روز دراز است و شب كوتاه،و گاه شب دراز است و روز كوتاه،هرچه [١١]از شب بكاهد [١٢]در روز افزايد،و هرچه از روز بكاهد [١٣]در شب افزايد.و در سال دو روز باشد كه شب و روز برابر باشد:يكى آن‌كه،آفتاب به سر حمل فرود آيد،و يكى كه [١٤]،آفتاب به ميزان فرود آيد. وَ مٰا خَلَقَ اللّٰهُ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،و آنچه خداى تعالى در آسمان و زمين آفريده است.در آسمان:از ماه و آفتاب و ستارگان و بروج منازل و كواكب ثوابت و سيّاره و انواع فرشتگان و عرش و

[١] .ترجمۀ همۀ نسخه‌ها با توجّه به كلمۀ نفصل،مى‌باشد.متن ترجمه قرآن مجيد،«تفصيل دهد»است(رك:متن ترجمۀ آيۀ ٥ در همين سوره)

[٢] .همۀ نسخه بدلها:عن.

[٣] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.

[٤] .مج:بودى.

[٥] .بم،مل:آمد و شد.

[٦] .اساس:و اگر آن،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

[٧] .كذا در اساس و آو،آج،بم،مج،آز،آل،مل:به دو فصل.

[٨] .بم:آمد و شد.

[٩] .آو،آج،بم،آز:در قولى.

[١٠] .آو،بم:سيم،آج،مل،مج،لب:سيوم.

[١١] .آو،آج،مل،مج،از:و هرچه،بم:تا هرچه.

[١٣] [١٢] .لب:بكاهاد.

[١٤] .لب،آز:ديگر آن‌كه،آو،آج،بم،مل:يكى آن‌كه.