روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٩٩ - ترجمه
رماني بأمر كنت منه و والدي
بريئا و من جول الطّوى رماني
و منازل شمس با قمر [١]و زهره و مشترى و مرّيخ و زحل و عطارد كه جمله هفتاند،اين دوازده است كه آن را بروج خوانند،و آن:حمل است و،ثور و،جوزا و،سرطان و،اسد و،سنبله و،ميزان و،عقرب و،قوس و،جدى و،دلو،و حوت.
آنگه از تقدير او-جلّ جلاله-آن است كه:مقام اين كواكب در اين بروج مختلف ساخت،مقام ماه در هر برجى دو روز و نيم [٢]باشد،و فلك به يك ماه [٣]ببرّد،و مقام [١٣٠-ر]آفتاب در هر برجى يك ماه باشد،و فلك به يك سال ببرد،و مقام عطارد در هر برجى پانزده [٤]روز باشد،و فلك به شش ماه ببرد،و مقام زهره در هر برجى بيست و پنج [٥]روز باشد و فلك [٦]ببرّد،و مقام مرّيخ در هر برجى چهل و پنج روز باشد و فلك [٧]ببرد،و مقام مشترى در هر برجى يك سال باشد و فلك به دوازده سال ببرد، و مقام زحل در هر برجى دو سال و نيم باشد و فلك به سى سال ببرد.
و گفتهاند:آفتاب چندصد و شصت بار ربع [٨]زمين است،و ماه از زمين [٩]مهتر است به سى و نه بار،و آفتاب از ماه مهتر است به هزار و ششصد و چهل و چهار بار على ما زعم اهل الحساب و اللّه اعلم بتحقيق ذلك.
آنگه بيان كرد كه اين چرا كردم،گفت: لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسٰابَ ،تا شما عدد سالها بدانى و حساب بشناسى براى آنكه حساب از دو گونه است:يكى حساب تازيان است،و آن بر ماه است،و يكى حساب پارسيان است،[و آن بر آفتاب است] [١٠]،اين بر فصول باشد و آن بر اهله.
آنگه گفت:اينهمه بحقّ آفريدم نه بباطل.به حكمت آفريدم نه به بازى، يُفَصِّلُ [١١]الْآيٰاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
[١] .همۀ نسخه بدلها:و قمر.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:ثلاث روزى.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:فلك بيست و هشت روز
[٤] .همۀ نسخه بدلها:شانزده.
[٥] .آج،مل،مج،لب،آز:هشت.
[٦] .آج،مل،مج،لب،آز+به ده ماه.
[٧] .آج،مل،مج،لب،آز+به سالى و نيم.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:و ثمن.
[٩] .همۀ نسخه بدلها:و زمين از ماه.
[١٠] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.
[١١] .اساس و همۀ نسخه بدلها:نفصل،با توجه به ضبط قرآن مجيد،تصحيح شد.