روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٥٧ - ترجمه

بود يا الم يا آنچه مؤدّى بود باز آن [١]يا با يكى از آن،و معنى استثناء آن است كه:الّا ما شاء اللّه ان [٢]يملّكني.

قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَتٰاكُمْ عَذٰابُهُ بَيٰاتاً أَوْ نَهٰاراً ،حق‌تعالى گفت رسولش را:بگو اين كافران را كه استعجال مى‌كنند عذاب خداى را: أَ رَأَيْتُمْ ،مى‌بينيد [٣]،و المعنى علمتم،مى‌دانيد [٤]كه اين [٥]كافران گناهكاران به چه مى‌شتابند از عذاب،اگر عذاب ما بديشان آيد به شب يا به روز!يعنى شما چه دانيد كه آنچه آفت و بلاست، آن عذاب كه ايشان بدان استعجال مى‌كنند و مى‌خواهند تا به زودى بديشان رسد، اگر بيايد آن عذاب به شب يا به روز،و در كلام تقديم و تأخيرى هست تا معنى مستقيم شود،و آن آن است كه:أ علمتم ما ذا يستعجل[منه] [٦]المجرمون من العذاب ان أتاكم العذاب بياتا او نهارا.و رؤيت،به معنى علم است براى آن‌كه در جمله استفهامى شده است،يعنى مى‌دانيد كه چه آفت است كه ايشان مى‌خواهند كه به سر ايشان آيد از عذاب خداى اگر به شب آيد يا به روز؟و عذاب،المى باشد مستمر،و منه:عذبة [٧]اللّسان لاستمراره فى الكلام [٨]،و:ماء عذب [٩]اذا كان مستمرّا فى الحلق.و البيات و البيتوتة،الايقاع باللّيل [١٠]،و اين جايگاه در جاى ظرف نهاد [١١]،اى ليلا و نهارا،و اشتقاق او از فراخى باشد سمى بذلك لاتّساع الضّياء فيه،و منه النّهر لاتّساعه،و استنهر الفتق اذا اتّسع. مٰا ذٰا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ ،اين استفهام [١٢]به معنى انكار است.زجّاج گفت:موضع«ما»رفع است به ابتدا و«ذا»،به معنى الّذي است،اى ما الّذي يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ ،و گفت:روا باشد [١٣]و«ما ذا»،يك اسم باشد، و التّقدير:اىّ شىء يستعجل منه المجرمون،چيست آن عذاب كه بدان استعجال