يكى آن‌كه،به معنى علم و معرفت است،و يكى آن‌كه به معنى رؤيت بصر است، و درست آن است كه،به معنى رؤيت بصر است براى آن‌كه متعدّى است به يك مفعول،و اگر به معنى علم بودى،متعدّى بودى به دو مفعول،و از اين عذر خواستند [به] [١]آن‌كه گفتند [٢]،چنان كه رؤيت بر دو ضرب است،يكى به معنى ابصار و يكى به معنى علم.علم همچنين بر دو ضرب است،يكى به معنى معرفت و يقين و آن يتعدى الى مفعول واحد،كقولك:علمت زيدا،يعنى عرفت شخصه،و آن‌كه متعدّى باشد به دو مفعول،به معنى ظنّ بود،چنان كه:علمت زيدا فاضلا،يعنى ظننته فاضلا،و چون علم اين جا به معنى معرفت است و متعدّى به يك مفعول است.

و بر اين قول اعتراضى ديگر هست،و آن آن است كه: فَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ ،خداى ببيند،اگر بر علم تفسير دهند لازم آيد كه خداى تعالى عالم بود به علمى محدث، براى آن‌كه«سين»،استقبال راست چنان كه بگفتيم معنى آن باشد كه:خداى بداند يا بخواهد دانستن چنان كه آنجا معنى [٣]آن است كه:خداى تعالى عمل شما بخواهد ديدن به آن معنى كه بر او عرض خواهد افتادن.پس معنى آيت آن است كه:

خداى تعالى اما بر سبيل حثّ و ترغيب امر فرمود كه طاعت كنى و محرّض و باعث اين كرد كه گفت:عمل شما بر خداى و رسول عرض خواهد افتادن تا مكلّفان را داعى باشد به آن‌كه طاعت كنند،و اما بر سبيل تهديد،گفت:آنچه خواهى مى‌كنى كه عمل شما عرض خواهد افتادن بر خداى و رسول و مؤمنان.و اين عرض و وقت او را در او دو قول است:يكى آن‌كه به قيامت باشد،و يكى آن‌كه در اخبار آمده است كه:اعمال امّت هر شب دوشنبهى [٤]و پنج شنبه بر رسول-عليه السلام-عرض كنند و بر ائمه.و مراد به مؤمنان امامان [٥]معصوم باشد براى آن‌كه،معطوف‌اند بر خداى و رسول چنان كه فرمود در آيت ولايت:

[١] .اساس:ندارد،از آو،افزوده شد.

[٢] .اساس:گفت،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

[٣] .آو،آج،بم،لب:به معنى.

[٤] .اساس:دوشنبه‌اى،آو،آج،بم،لب:دوشنبه.

[٥] .اساس:امام،به قياس نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.