روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٦ - ترجمه

ملك خود بيزار شدى،به ملك من در آمدى لا جرم فردا مالك را با ملك و ملك [من] [١]كار نبود و بر مملوكان راه نبود كه:... مٰا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ [٢].

قوله: أَنْفُسَهُمْ ،تنها و جانهاى ايشان.نفس مؤمن با مدينه‌اى ماند يا شهرستانى است [٣]و جوارح او سواد و رستاق [٤]آن است،و عروقش مجارى مياه و جويهاى آن است،و حواسّى [٥]كه بر روى اوست [٦]،بروج آن است و آن شهرستانى است خوش و آبادان،نزه و جامع.قال اللّه تعالى: وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبٰاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ [٧].

آنگه اين مدينه را چهار حدّ است:يكى،با آدم [٨]ابو البشر است: خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وٰاحِدَةٍ [٩]...،و يكى با ابراهيم: مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرٰاهِيمَ [١٠]،يكى با محمد مصطفى:

لَقَدْ جٰاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ [١١] ...،يكى با پدرت: اُدْعُوهُمْ لِآبٰائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِ [١٢].

و اين مدينه را چهار در است:يكى،بر توحيد و شهادت گشاده،و ديگر به راه صدق [١٣]و زهادت نهاده،و يكى با اخلاص و طاعت،و يكى با جمعه و جماعت.اى‌عجب اگر مدينۀ خربۀ تو را چهار در مى‌بايد [١٤]،علم رسول را يكى [١٥]نبايد؟ نيز مالت را چهار حدّ است:يكى با زكات،يكى [١٦]با صدقات،يكى [١٧]با نفقات،چهارم با صلات.

بعضى اهل علم گفتند:اشترى،به معنى اختار [١٨]است،چنان كه گفت:

أُولٰئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلاٰلَةَ بِالْهُدىٰ [١٩] ...،اى اختاروا الضلالة على الهدى، گفت:نفس مؤمن اختيار كردم كه او مرا اختيار كرد،و او را[١١٦-ر]خواستم كه