روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٤٥
مقاتل حيّان گفت:مراد آن است كه شرك ميار به خداى.سدّى گفت:خطاب با اوست و مراد امّت،و اگر گويند:مراد اوست و امّت،[خطا] [١]نباشد از آنچه بيان كرديم كه:نكو باشد امر كردن آن را كه تو دانى كه آن كار نخواهد كردن[و نيز آن را كه تو دانى كه آن كار بخواهد كردن] [٢]،و نهى كردن آن را كه تو دانى كه آن كار نخواهد كردن،و آن را كه تو دانى كه آن خواهد كردن [٣]،اى محمّد [٤]مستقيم و راست باش چنان كه تو را فرمودهاند،و نيز آن مؤمنانى كه با تو با درگاه خداى آمدهاند! وَ لاٰ تَطْغَوْا ،و طغيان مكنى و تجاوز،حدّ [٥]و اندازه كارها و حدود شرع نگاه دارى كه خداى تعالى به احوال شما دانا و بيناست.
عبد اللّه عبّاس گفت:هيچ آيت بر رسول-عليه السّلام-نيامد از اين آيت سختتر، و براى آن گفت اصحابان را آنگه كه او را گفتند:يا رسول اللّه!اسرع اليك الشّيب، پيرى به تو شتافت،گفت:
شيّبتني سورة هود، سورۀ هود مرا پير بكرد،و
في رواية: و اخواتها.
وَ لاٰ تَرْكَنُوا ،آنگه گفت:اى مكلّفان از بندگان و پرستاران!پناه با ظالمان مدهى و با ايشان ساكن مشوى،و با ايشان دوستى مكنى كه پس آنگه شما را دوزخ برسد و آتش [٦]عذاب او به شما رسد.عبد اللّه عبّاس گفت:لا تميلوا اليهم،ميل مكنى به ظالمان.ابو العاليه گفت:لا ترضوا باعمالهم،به عمل ايشان راضى مباشى.قتاده گفت:لا تلحقوا بهم،با ايشان مشوى.سدّى و ابن زيد گفتند:يعنى مداهنت مكنى با ظالمان،بل حق بگوى [٧].ابن كيسان گفت:لا تسكنوا اليهم،با ايشان آرام مگيرى كه پس آتش دوزخ به شما رسد،و شما را بدون خداى-يعنى جز خداى-[هيچ] [٨]يارى نباشد و شما را نصرت نكند [٩].
[٢] [١] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،و ديگر نسخه بدلها،افزوده شد.
[٣] .آو،آج،بم:كار بخواهد كردن.
[٨] [٤] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل+تو.
[٥] .آج،لب:از حدّ.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز لب:+و.
[٧] .آج،مل،مج،لب،آز:بگوييد.
[٩] .مج:نكنند.