روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦١ - ترجمه
و سبب آن بود كه ايشان اعتقاد كرده بودند كه پيغامبر بايد تا فريشته باشد،گفتند:
چون دعوى نبوّت مىكنى،دعوى فريشته[اى] [١]كرده باشى،او گفت:من اين نمىگويم،و نيز نمىگويم كه آنان را كه چشم شما ايشان را حقير مىدارد،و ايشان [٢]در چشم شما نمىآيند از قوم من كه ايمان آوردهاند،نگويم كه خداى ايشان را چيزى نخواهد دادن براى آنكه من درون ايشان و باطن ايشان ندانم،خداى عالمتر است به آنچه در دل ايشان است،اگر ايمان و نيّت خير در دل دارند،ايشان را خير و ثواب دهد،و اگر كفر و معصيت در دل دارند،به حسب آنچه مستحقّ باشند با ايشان كار كند. إِنِّي إِذاً لَمِنَ الظّٰالِمِينَ ،چه اگر من چنين كنم،از جملۀ ظالمان و ستمكاران باشم.
ايشان به جواب در آمدند و گفتند:اى نوح!با ما جنگ و جدال آغاز كردى و از حد و اندازه ببردى جدل با ما.و اصل جدل و اشتقاق او من الجدالة باشد،و هى الارض،يقال:جادلته فجدلته،اى صارعته فصرعته على الجدالة ما به تو ايمان نخواهيم آوردن،آنچه ما را وعده مىدهى از عذاب بيار اگر چنان كه راست مىگوى.
نوح-عليه السّلام-جواب مىدهد [٣]كه:آن به دست من نيست، إِنَّمٰا يَأْتِيكُمْ بِهِ اللّٰهُ إِنْ شٰاءَ ،آن،به فرمان خداست،بيارد هرگه كه خواهد و شما نتوانى دفع آن كردن و در زمين عاصى شدن [٤]و خداى را عاجز كردن و غالب شدن.
آنگه گفت: وَ لاٰ يَنْفَعُكُمْ نُصْحِي ،نصيحت من شما را سود ندارد چون من خواهم كه شما را نصيحت كنم،اگر خداى خواهد كه شما را غاوى كند.اگر گويند:نه ظاهر اين آيت دليل مىكند بر آنكه نصيحت پيغامبر سود ندارد آن را كه خداى تعالى غوايت او خواهد-و اين به خلاف مذهب شماست-جواب گوييم:در اين آيت اهل توحيد و عدل را چند جواب است:
يكى آنكه:اوّلا در ظاهر [٥]آيت نيست كه خداى تعالى غوايت كرده است يا خواسته،در آيت بيش از اين نيست اگر خداى غوايت كند يا خواهد نصح پيغامبر سود
[١] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو افزوده شد.
[٢] .آو،ايشا/ايشان.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:جواب داد.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:عاصى بازايستادن.
[٥] .آج،لب،آز:آنكه از.