«كتاب»حجّت كه به معنى«محسوب»است و«لباس»كه به معنى«ملبوس» است.و اين لفظ در قرآن و كلام عرب بر وجوه آمد [٣].به معنى«فرض»آيد [٤]،في قوله تعالى: كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيٰامُ [٥]...،اى فرض عليكم.

و«كتاب»حجّت باشد في قوله تعالى: فَأْتُوا بِكِتٰابِكُمْ [٦]...،اى بحجّتكم.و كتاب به معنى اجل آيد [٧]في قوله تعالى: وَ مٰا أَهْلَكْنٰا مِنْ قَرْيَةٍ إِلاّٰ وَ لَهٰا كِتٰابٌ مَعْلُومٌ [٨]،اى اجل.و«كتاب»به معنى حكم آيد [٩]في قول النّبى-صلى اللّه عليه و سلّم:سأقضي بينكم بكتاب اللّه،اى بحكم اللّه [١٠]،قال الشّاعر:

و مال الولاء بالبلاء فملتم و ما ذاك قال اللّه إذ هو يكتب
اى يقضي و يحكم.

و«كتاب»به معنى مكاتبت سيّد باشد بنده‌اش را [١١]،في قوله تعالى: وَ الَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتٰابَ مِمّٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُكُمْ فَكٰاتِبُوهُمْ [١٢]...،و اين مصدر«فاعل»باشد به معنى«مفاعله»،چون:جدال،و خصام،و قتال،به معنى«مجادله»،و«مقاتله»،و «مخاصمه» [١٣].و اصل او جمع باشد،من قولهم:«كتبت البغلة اذا جمعت بين شفرتيها [١٤]بحلقة».و لشكر را«كتيبه»گويند [١٥]ازآنجا كه مجتمع باشد.

[١] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،«فصلان»در مآخذ لغت عرب به عنوان مصدر نيامده است،احتمال تحريف كلمه مى‌رود،«فصلان»جمع فصيل است.

[٢] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١ و ٢.

[٣] .مب،مر:آمده است.

[٤] .مج،آج،لب،فق،وز:آمد،مب:آمده است.

[٥] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٨٣.

[٦] .سورۀ صاف(٣٧)آيۀ ١٥٧.

[٧] .مج،آج،لب،فق،وز:آمد،مب،مر:آمده است.

[٨] .سورۀ حجر(١٥)آيۀ ٤.

[٩] .همۀ نسخه بدلها:آمد.

[١٠] .همۀ نسخه بدلها،بجز دب+و.

[١١] .آج،لب،فق،مب:باشد به بنده‌اش.

[١٢] .سورۀ نور(٢٤)آيۀ ٣٣.

[١٣] .مب+باشد.

[١٤] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،ظاهرا صورت صحيح كلمه«شفريها»مى‌باشد.

[١٥] .همۀ نسخه بدلها،بجز دب:خوانند.