ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٤ - تفسير

بشهرها نوشت: يهود و نصارى را از ورود بمساجد مسلمانان جلوگيرى كنيد، و دنبال اين آيه شريفه را نوشت:(إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ ...) و از حسن نقل شده كه گفته است: با مشركان دست ندهيد، و هر كه با آنها دست دهد بايد دست خود را بشويد، و اين سخن موافق است با آنچه بزرگان گفته‌اند: هر كه با كفار دست دهد و دست او تر باشد واجب است دست خود را بشويد، و اگر دستش خشك باشد آن را بديوار بمالد، و دسته ديگر گفته‌اند: اينكه خدا آنها را نجس خوانده براى اعتقاد و رفتار و گفتار منحرف و ناپسند آنها است، و از اينرو براى كافران ذمى ورود در مساجد را جايز دانسته‌اند، و تنها براى انجام عمل حج ورود بمكه را براى آنها جايز ندانسته‌اند.

قتاده گفته: اينكه خداوند آنها را نجس ناميده بخاطر آن است كه آنها غسل جنابت نميكنند و براى حدث وضوء نميگيرند، و از اين جهت ورود آنها بمسجد حرام است، بخاطر آنكه ورود جنب بمسجد حرام است.

(وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً) يعنى اگر از فقر و احتياج بترسيد، و اين بدانجهت بوده كه ميترسيدند با جلوگيرى مشركان از دخول حرم لطمه بتجارت و كسب آنها بخورد.

(فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ ...) يعنى خدا اگر بخواهد از راه ديگرى شما را بى‌نياز و توانگر خواهد كرد، و از روى رحمت خويش مردم ساير شهرها را وادار كند تا خواروبار بمكه بياورند. مقاتل گفته: پس از منع دخول مشركين بمكه مردم نجدة و صنعاء و جرش از يمن مسلمان شدند و بوسيله شتران و چهار پايان ديگر خوراكى بمكه حمل ميكردند، و بدين ترتيب خداوند ترس آنان را از اين ناحيه بر طرف كرد.

و برخى گفته‌اند: معناى آيه اين است كه خدا بوسيله جزيه (باج و خراجى) كه از اهل كتاب ميگيريد شما را توانگر سازد، و برخى گفته‌اند: بوسيله باران و گياه، و ديگرى گفته با غنائم جنگى.

و اينكه اين موضوع را خداوند بمشيت و اراده خود معلق كرد يا بخاطر آنست‌