ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨٢ - تفسير

دعاء: درخواست و طلب، و فرق ميان دعا و «أمر» آن است كه در أمر گذشته از ترغيب به انجام فعل از ترك آن نيز نهى ميكند و با صيغه مخصوص أداء ميشود، ولى دعا اينگونه نيست، و فرق ديگر آنكه كسى كه أمر ميكند از نظر رتبه بالاتر از مأمور است ولى در دعا بعكس است.

تفسير:

(إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ ...) حكايت زندگى دنيا يا زود گذشتن و سرعت زوال آن چون آب باران است كه گياه زمين بدان ممزوج گشته. و اين تعبير بدان جهت است كه آب باران در خلال گياه داخل گردد و مخلوط شود. و برخى گفته‌اند:

يعنى بسبب باران گياه‌هايى كه خوراك انسان و حيوان است، و همچنين آنچه قوت روزى است با ميوه‌جات بهم مختلط گردد، و در آيه بعدى آنها را از هم جدا كرده فرمايد.

(يَأْكُلُ النَّاسُ وَ الْأَنْعامُ) از آنچه مردم ميخورند چون حبوبات و ميوه‌جات و سبزيجات. و آنچه حيوانات خورند چون گياهها و علفهاى ديگر.

و در معناى اين تشبيهى كه خدا از زندگى دنيا بآب و گياه با آن اوصاف كرده است وجوهى گفته‌اند:

١- اينكه خداى تعالى زندگى دنيا را بخود آن آب تشبيه كرده كه از آن انتفاع برند و سپس منقطع گردد.

٢- آن را تشبيه به گياهى با آن اوصاف كرده بخاطر آنكه چنين گياهى انسان را گول ميزند و سپس بنا بودى و زوال گرايد- و اين وجهى است كه جبائى و ابى مسلم گفته‌اند-.

٣- خداى تعالى زندگى دنيا را بيك زندگانى با اين اوصاف تشبيه فرموده.

(حَتَّى إِذا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَها) يعنى تا آن وقتى كه زمين خرمى و زيور گيرد، و گلها و گياههاى رنگارنگ در آن برويد،(وَ ازَّيَّنَتْ) و در چشم بيننده آراسته گردد.

(وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَيْها) و مالك و صاحب آن گمان برد كه قدرت بهره- بردارى و انتفاع از آن را دارد، و خلاصه بدان حدى رسد كه صاحبانشان گمان كنند