ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٩٤ - تفسير

و اينكه خدا آنان را بسبقت و پيشى گرفتن ستايش فرموده بدانجهت است كه چون كسى بچيزى سبقت گيرد ديگران از او پيروى كنند و تابع او گردند، پس او رهبر و داعى آن كار است، و اگر كار خير و نيكى باشد او پيش گام در آن كار است و اگر كار بد و شرّى باشد نيز حال او بدتر از پيروان او است بهمين جهت.

(مِنَ الْمُهاجِرِينَ) آنان كه از مكه بمدينه و بحبشه هجرت كردند.

(وَ الْأَنْصارِ) و از آن دسته انصار مدينه كه بزرگانشان به پذيرش اسلام سبقت جستند.

(وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ) و آنان كه بكارهاى خير و پذيرش اسلام و پيروى راه آنها از ايشان پيروى كردند، و اين آيه تمامى كسانى را كه در اين كارها از آنان پيروى كنند تا روز قيامت شامل ميشود.

(رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ) خدا از اعمال و رفتار آنان راضى است، و آنان نيز از خداى سبحان راضى هستند بخاطر پاداش شايانى كه به فرمانبردارى و ايمان و يقينشان بآنها ميدهد.

(وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي ...) يعنى تا خدا پايدار و باقى است آنان نيز در نعمتهاى بهشت باقى و پايدار خواهند بود.

(ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ) يعنى رستگارى بزرگى كه هر نعمتى در برابرش اندك و كوچك است. و اين آيه دليل بر فضيلت پيشروان در اسلام و امتيازشان بر ديگران است بخاطر آن سختيها و مشقتهايى كه در پيشرفت دين كشيدند، مانند جدايى و دورى از نزديكان و فاميل، و نصرت دين با كمى افراد و زيادى دشمن، و سبقت جستن به ايمان و دعوت بدان، كه در هر يك از اين موارد دچار سختيها و دشواريهاى بسيارى گشتند.

و درباره نخستين كسى كه از مهاجرين برسولخدا- ٦- ايمان آورد و مسلمان شد اختلاف است. عبد اللَّه بن عباس و جابر بن عبد اللَّه و انس و زيد بن ارقم و مجاهد و قتاده و ابن اسحاق و ديگران معتقدند كه نخستين كسى كه ايمان آورد خديجه بود و سپس على بن ابى طالب ٧، انس گويد: رسول خدا- ٦-